Sınai Mülkiyet Hukuku

Sınai Mülkiyet Hakları Nelerdir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında korunan başlıca haklar şunlardır:

• Marka: Bir işletmenin mal ve hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan işaretler.
• Patent ve faydalı model: Yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir buluşlar.
• Tasarım: Ürünün tümünün veya bir parçasının görünümüne ilişkin haklar.
• Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı: Belirli bir yöre veya bölgeyle özdeşleşmiş ürün adları.

Sınai Mülkiyet Haklarının Tescili Neden Önemlidir?

Tescil, hak sahibine SMK kapsamında münhasır kullanım hakkı ve etkin bir hukuki koruma sağlar. Tescilsiz kullanımda koruma sınırlı ve ispatı güçtür; markanızı veya tasarımınızı bir başkası sizden önce tescil ettirirse, kendi kullanımınız dahi engellenebilir. Bu nedenle hakların kullanılmaya başlanmadan önce tescil ettirilmesi büyük önem taşır.

Sınai Mülkiyete Tecavüz ve Hukuki Yollar

Hak sahibi; tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi davaları, haksız rekabetin tespiti, maddi ve manevi tazminat ile ilgili cezai yollar dahil çeşitli hukuki imkânlara sahiptir. Bu süreçlerde yapılan hata veya ihmaller telafisi güç zararlara yol açabileceğinden, sürecin alanında deneyimli kişilerce yürütülmesi önemlidir.

Sınai Mülkiyet Alanındaki Hizmetlerimiz

• Marka, patent, faydalı model ve tasarım başvurularının yürütülmesi,
• Tescil öncesi ön araştırma ve tescil edilebilirlik raporlaması,
• Kurum kararlarına ve üçüncü kişi başvurularına itiraz,
• Hükümsüzlük ve tecavüz davaları ile lisans/devir sözleşmeleri.

Bu konuda bilgi alın

Görevli ve Yetkili Mahkeme

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesine göre bu Kanun'da öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde kurulur. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi bulunmayan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere asliye hukuk mahkemesince, ceza mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye ceza mahkemesince bakılır. Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın belirlenir.

Yetki bakımından maddede birden fazla ölçüt yer alır. Kurumun bu Kanun hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurum kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Kurum aleyhine açacağı davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Hak sahibinin üçüncü kişiler aleyhine açacağı hukuk davalarında yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri ya da hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği veya etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir. Üçüncü kişilerin hak sahibi aleyhine davalarında ise davalının yerleşim yeri esas alınır.

Tazminatın Hesabı ve İhtiyati Tedbir

Tecavüz nedeniyle istenecek tazminatın kapsamı 151. maddede ayrıntılandırılmıştır. Hak sahibinin uğradığı zarar, fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar. Yoksun kalınan kazanç, zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak üç usulden biriyle hesaplanır: tecavüz edenin rekabeti olmasaydı hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir, tecavüz edenin elde ettiği net kazanç veya hakkın lisans sözleşmesiyle hukuka uygun kullanılması hâlinde ödenmesi gerekecek lisans bedeli. Hesaplamada hakkın ekonomik önemi, lisansların sayısı ve süresi ile ihlalin niteliği gözetilir.

Süreç yönetiminde iki hüküm daha belirleyicidir. 157. madde, sınai mülkiyet hakkından veya geleneksel ürün adından doğan özel hukuka ilişkin taleplerde Türk Borçlar Kanunu'nun zamanaşımına ilişkin hükümlerinin uygulanacağını öngörür; bu nedenle talebin dayanağına göre farklı süreler gündeme gelebilir. 159. madde ise dava açma hakkı olan kişilere, kullanımın ülke içinde haklarına tecavüz oluşturacak şekilde gerçekleştiğini veya bunun için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat şartıyla ihtiyati tedbir isteme imkânı tanır. Delillerin erken aşamada toplanması bu yüzden önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sınai mülkiyet hakları nelerdir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında marka, patent, faydalı model, tasarım, coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı korunur. Marka mal ve hizmetleri ayırt etmeye yarar; patent ve faydalı model buluşları, tasarım ise ürünün görünümünü korur. Coğrafi işaret, belirli bir yöre veya bölgeyle özdeşleşmiş ürün adlarına ilişkindir.

Marka veya tasarım tescili neden gereklidir?

Tescil, hak sahibine münhasır kullanma yetkisi ve etkin bir hukuki koruma sağlar. Tescilsiz kullanımda koruma sınırlıdır ve ispatı güçtür; hakkı bir başkası sizden önce tescil ettirirse kendi kullanımınız dahi engellenebilir. Bu nedenle hakların kullanılmaya başlanmadan önce tescil ettirilmesi önem taşır.

Sınai mülkiyet hakkına tecavüz hâlinde hangi yollara başvurulabilir?

Hak sahibi; tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat davaları açabilir, ürünlere el konulmasını ve hükmün ilanını isteyebilir. Bu talepler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.149'da sayılmıştır. Kanunda suç olarak düzenlenen fiiller bakımından ayrıca şikâyet yoluna başvurulabilir.

Kavramlar sık karıştırılır; fikri ve sınai mülkiyet arasındaki fark ayrıntılı olarak açıklanmıştır.