Tescilsiz Tasarımın Koruma Süresi

Tescilsiz Tasarım Korumasının Kapsamı

Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliği bulunmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir; ancak tescilsiz tasarımda bu koruma, tescilli tasarımdan farklı olarak yalnızca bilinçli kopyalamaya karşı ileri sürülebilir. Başka bir anlatımla, üçüncü bir kişi aynı tasarımı bağımsız olarak, önce kamuya sunulan tasarımdan haberdar olmaksızın geliştirmişse, bu durum tescilsiz tasarım hakkına tecavüz sayılmaz.

Bu özellik, tescilsiz tasarım korumasını tescilli tasarımdan ayıran en temel noktadır; zira tescilli tasarımda hak sahibi, karşı tarafın kopyalama kastını ispatlamak zorunda kalmadan, sadece ayırt edici nitelik bulunmadığını göstererek hakkını ileri sürebilir.

Koruma Süresi ve Başlangıç Tarihi

Tescilsiz tasarımların koruma süresi, korunması talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır. Bu süre, tescilli tasarımların beş yıllık dönemler halinde yenilenerek toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilen koruma süresine kıyasla oldukça kısadır ve herhangi bir yenileme imkanı da bulunmaz.

Üç yıllık sürenin başlangıcı olan kamuya sunma tarihinin doğru tespiti büyük önem taşır; zira hem koruma süresinin sona ereceği tarih hem de sonradan açılacak bir tecavüz veya hak sahipliği davasında süre hesapları bu tarihe göre yapılır. Kamuya sunma tarihinin gecikmeli veya belirsiz kalması, üç yıllık korumanın ne zaman sona ereceği konusunda taraflar arasında ayrı bir ihtilaf konusu olabilir.

Tescilsiz Tasarımdan Doğan Hakların Kullanılması

Tescilsiz tasarımlar için hak sahibi, tasarımın kamuya sunulmuş olması kaydıyla, tasarım hakkına yönelik ihlallerden dolayı dava açmaya yetkilidir. Ancak davacı, hem tasarımının kamuya sunulduğu tarihi hem de karşı tarafın bu tasarımı bilerek kopyaladığını somut delillerle ortaya koymak zorundadır; bu da tescilsiz tasarım davalarını ispat bakımından tescilli tasarım davalarına göre daha zorlu kılar.

Uygulamada, tescilsiz tasarım korumasından yararlanmak isteyen tasarımcıların, kamuya sunum tarihini ve içeriğini noter onaylı belgeler, fuar katalog kayıtları veya güvenilir tarih damgası hizmetleriyle belgelemesi, ileride çıkabilecek uyuşmazlıklarda ispat yükünü kolaylaştırır. Üçüncü kişilerin kopyalama kastının bulunmadığını ileri sürdüğü davalarda da, kamuya sunum tarihine ilişkin bu belgeler mahkemenin değerlendirmesinde önemli bir dayanak oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tescilsiz tasarım koruması için başvuru yapmak gerekir mi?

Hayır, tescilsiz tasarım koruması herhangi bir tescil başvurusu gerektirmez; koruma, tasarımın kamuya sunulmasıyla kendiliğinden doğar.

Üç yıllık süre dolduktan sonra tasarım tescil ettirilebilir mi?

Tasarımın yenilik şartı kamuya sunumdan itibaren on iki aylık hoşgörü süresiyle sınırlıdır; bu sürenin geçmesi tescil başvurusunu yenilik yönünden riske sokabilir.

Tescilsiz tasarım sahibi kim olduğunu nasıl ispatlar?

Kamuya sunum tarihini ve tasarımın içeriğini gösteren fuar kayıtları, faturalar, katalog basım tarihleri veya tarih damgalı dijital kayıtlar en yaygın ispat araçlarıdır.