Tasarım Tescili Nasıl Yapılır?

Tasarım ve Tescil Koşulları

Tasarım, bir ürünün tümünün veya bir parçasının çizgi, renk, biçim, doku veya malzeme gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Bir tasarımın korunabilmesi için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerekir (SMK m.55-56).

Yenilik, aynısının kamuya daha önce sunulmamış olmasını; ayırt edicilik ise bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimin farklı olmasını ifade eder.

Başvuru Süreci

Tasarım tescili için Türk Patent ve Marka Kurumu'na başvuru yapılır. Başvuruda tasarımın görsel anlatımı (resim, fotoğraf veya çizim) yer alır; çoklu başvuru ile birden çok tasarım tek başvuruda sunulabilir.

Şekli inceleme ve yayım sonrası, üçüncü kişiler belirli sürede itiraz edebilir.

Koruma Süresi

Tescilli tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır ve beşer yıllık dönemlerle yenilenmek suretiyle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir (SMK m.69). Tescilsiz tasarımlar ise kamuya ilk sunuldukları tarihten itibaren üç yıl korunur.

Koruma, tasarım sahibine izinsiz kullanımları engelleme yetkisi verir.

Yenileme ve Hakkın Sona Ermesi

Tescilli tasarım korumasının sürdürülebilmesi, yenileme işleminin zamanında yapılmasına bağlıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.69 uyarınca yenileme talebinin, koruma süresinin sona erdiği tarihten önceki altı ay içinde yapılması ve yenileme ücretinin ödendiğine ilişkin bilginin aynı süre içinde Kuruma sunulması gerekir. Bu süre kaçırılırsa yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği tarihten itibaren altı aylık ek süre içinde ek ücret ödenmek suretiyle yapılabilir. Yenileme, önceki koruma süresinin bittiği tarihi izleyen günden itibaren hüküm ifade eder.

Kanunun m.77 hükmü, sınai mülkiyet hakkının hangi hâllerde sona ereceğini düzenler. Koruma süresinin dolması, hakkın devamı için ödenmesi gereken ücretlerin ödenmemesi ve hak sahibinin hakkından vazgeçmesi başlıca sona erme sebepleridir. Vazgeçme talebinin yazılı olarak Kuruma bildirilmesi gerekir. Sicilde kayıtlı lisans veya rehin hakkı sahibi bulunuyorsa, vazgeçmenin bu kişilerin izniyle mümkün olduğu kabul edilir. Hakkın sona ermesi, sona erme sebebinin gerçekleştiği andan itibaren hüküm doğurur ve durum sicile kaydedilerek yayımlanır. Bu kayıt, üçüncü kişilerin tasarımın koruma durumunu güvenilir biçimde öğrenebilmesine imkân tanır.

Tescilden Doğan Hakların İhlali ve Dava Yolları

Tescilli tasarımın izinsiz kullanılması hâlinde hak sahibi, Sınai Mülkiyet Kanunu m.149 kapsamında birden çok talebi birlikte ileri sürebilir. Bunlar arasında tecavüz fiilinin tespiti, muhtemel tecavüzün önlenmesi, tecavüz fiillerinin durdurulması ve kaldırılması, maddi ve manevi zararın tazmini, tecavüz oluşturan ürünlere ve bunların üretiminde kullanılan araçlara el konulması, bunlar üzerinde mülkiyet hakkı tanınması, imha ve kararın ilgililere tebliği ile kamuya ilanı yer alır. Talepler, uyuşmazlığın niteliğine göre seçilerek dilekçede açıkça gösterilmelidir. Tecavüzün varlığı, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bırakılan genel izlenimin karşılaştırılmasıyla belirlenir.

Dava açılmadan önce delil tespiti istenmesi ve ihtiyati tedbir talebinde bulunulması, özellikle fuar ve satış dönemlerinde etkili sonuç doğurur. Görevli mahkeme fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemesidir; Kanunun m.156 hükmü uyarınca yetki bakımından davacının yerleşim yeri ile hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği veya bu fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemeleri de yetkilidir. Zamanaşımı bakımından ise Kanunun m.157 hükmü, sınai mülkiyet hakkının ihlalinden doğan özel hukuka ilişkin taleplerde Türk Borçlar Kanunu'nun zamanaşımına ilişkin hükümlerinin uygulanacağını öngörür.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarım tescili ne kadar sürer?

Tescilli tasarım koruması beş yıldır ve beşer yıllık dönemlerle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir.

Tescilsiz tasarım korunur mu?

Evet. Tescilsiz tasarımlar, kamuya ilk sunuldukları tarihten itibaren üç yıl süreyle korunur.

Tasarımın tescil edilebilmesi için ne gerekir?

Tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerekir; aynısı daha önce kamuya sunulmuş tasarımlar tescil edilemez.