Görevli Mahkeme
Kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde, Adalet Bakanlığınca gerek görülen yerlerde kurulur.
Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinin kurulmadığı yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işler asliye hukuk mahkemesince, fikri ve sınai haklar ceza mahkemesinin kurulmadığı yerlerde ise bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işler asliye ceza mahkemesince görülür. Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir; bu nedenle davanın hangi mahkemede görüleceği, davacı veya davalının bulunduğu ilin değil, belirlenen yargı çevresinin esas alınmasıyla tespit edilir.
Kurum Kararlarına Karşı Açılacak Davalarda Yetki
Türk Patent ve Marka Kurumunun aldığı kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurum kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Kurum aleyhine açacakları davalarda görevli ve yetkili mahkeme, Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Bu düzenleme, Kurum merkezinin Ankara'da bulunmasıyla uyumlu özel bir yetki kuralıdır.
Bu özel yetki kuralı, özellikle YİDK kararlarına karşı açılan iptal davalarında büyük önem taşır; davacı başvuru sahibinin veya itiraz edenin yerleşim yeri neresi olursa olsun, Kurum kararına karşı dava Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılmalıdır. Yanlış mahkemede açılan bir dava, görevsizlik veya yetkisizlik kararıyla karşılaşabilir ve bu durum davacı açısından önemli süre kayıplarına yol açabilir.
Hak Sahibi Tarafından Açılan Davalarda Yetki
Sınai mülkiyet hakkı sahibi tarafından üçüncü kişiler aleyhine açılacak hukuk davalarında yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yahut bu fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir. Bu kural, hak sahibine yetki bakımından bir seçim imkânı tanıyarak dava açmayı kolaylaştırır.
Buna karşılık üçüncü kişiler tarafından sınai mülkiyet hakkı sahibi aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir; davacının Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması halinde ise sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer mahkemesi yetkili kabul edilir.
Davalı Tarafın Açtığı Davalarda ve Yurt Dışı Hâllerinde Yetki
Yetki kuralı, davayı kimin açtığına göre değişir. SMK m.156'nın üçüncü fıkrası hak sahibinin üçüncü kişiler aleyhine açacağı davalarda yetkili mahkemeyi davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yahut etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi olarak belirlerken, beşinci fıkra üçüncü kişilerin hak sahibi aleyhine açacağı davalarda yetkiyi davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesine bağlar.
Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması hâli ayrıca düzenlenmiştir. Davacının Türkiye'de yerleşim yeri yoksa yetkili mahkeme, davanın açıldığı tarihte sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yerdeki mahkemedir; vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yerdeki mahkeme yetkilidir. Aynı kural, hak sahibi aleyhine açılan davalarda hak sahibinin Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması hâlinde de uygulanır.
Görev bakımından ise 22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunla değiştirilen birinci fıkra esas alınır. Bu Kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir; bu mahkemelerin kurulmadığı yerlerde görev alanına giren dava ve işlere asliye hukuk yahut asliye ceza mahkemesince bakılır. Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi olmayan yerde dava nerede açılır?
Bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde, görev alanına giren dava ve işler asliye hukuk mahkemesi tarafından görülür.
YİDK kararına karşı dava nerede açılmalıdır?
Türk Patent ve Marka Kurumu kararlarına karşı açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.
Hak sahibi tecavüz davasını kendi yerleşim yerinde açabilir mi?
Evet, sınai mülkiyet hakkı sahibi, davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yer mahkemesinde dava açabilir.
Marka sahibi aleyhine açılacak dava nerede açılır?
SMK m.156 uyarınca üçüncü kişilerin sınai mülkiyet hakkı sahibi aleyhine açacağı davalarda yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Hak sahibinin Türkiye'de yerleşim yeri yoksa sicilde kayıtlı vekilin işyerinin, vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Sınai mülkiyet haklarınız için yanınızdayız
Marka, patent ve tasarım süreçlerinizde TÜRKPATENT sicilli vekilliğimiz ve hukuki danışmanlığımızla başvurudan uyuşmazlığa kadar her aşamada destek veriyoruz. Durumunuzu değerlendirelim.