Patent hakkı kural olarak sahibine tekel sağlasa da, kanunda sayılan hâllerde mahkeme kararıyla üçüncü kişilere zorunlu lisans verilebilir. Zorunlu lisans, hakkın kötüye kullanılmasını ve kamu yararının zedelenmesini önlemeyi amaçlar.
Zorunlu lisans, patent sahibinin rızası olmaksızın, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi üzerine mahkemece üçüncü kişilere tanınan kullanım yetkisidir. Amaç, patentle korunan buluşun toplumsal yarar doğrultusunda kullanılmasını güvence altına almaktır.
Patent, başvuru tarihinden itibaren belirli süre içinde haklı sebep olmaksızın kullanılmaz veya kullanım ciddi ve gerçek biçimde gerçekleştirilmezse, ilgililer zorunlu lisans talep edebilir. Pazarın ihtiyacını karşılamayan kullanım da kullanmama sayılabilir.
Sonraki bir patentin kullanılabilmesi önceki patente bağlıysa bağımlılık nedeniyle zorunlu lisans gündeme gelir. Ayrıca kamu sağlığı, millî güvenlik gibi kamu yararının gerektirdiği hâllerde de Cumhurbaşkanı kararıyla zorunlu lisans verilebilir.
Zorunlu lisans kural olarak inhisari değildir ve devredilemez niteliktedir. Lisans bedeli, tarafların anlaşamaması hâlinde mahkemece belirlenir; lisans alan, buluşu fiilen ve ciddi biçimde kullanmakla yükümlüdür.
Zorunlu lisans talepleri uzmanlık gerektiren teknik ve hukuki değerlendirme içerir. Kullanmama iddiasının ispatı, bedel tespiti ve lisans şartlarının belirlenmesinde patent vekili ve avukat desteği süreci güvenceye alır.
Patent kullanımı, lisanslama ve zorunlu lisans uyuşmazlıklarında uzman desteği için bize ulaşın.