Sınai Mülkiyet Hakkından Vazgeçme ve Hakkın Sona Ermesi

Sınai Mülkiyet Hakkından Vazgeçme Nedir?

Sınai mülkiyet hakkından vazgeçme, hak sahibinin tescilden doğan haklarından kendi iradesiyle feragat ederek hakkı sona erdirmesidir. 6769 sayılı Kanun bu imkânı marka için m.28, tasarım için m.80 ve patent için m.140 hükmünde düzenler. Vazgeçme yazılı olarak Kuruma bildirilir, sicile kayıt tarihi itibarıyla hüküm doğurur ve hakkın sona erdiği Bültende yayımlanır.

Vazgeçme, hakkın sona erme sebeplerinden yalnızca biridir. Marka hakkı, koruma süresinin dolması ve markanın süresi içinde yenilenmemesi hâlinde de sona erer. Patentte bunlara ek olarak yıllık ücretlerin kanunda öngörülen sürelerde ödenmemesi bir sona erme sebebidir. Sona erme, sebebin gerçekleştiği andan itibaren hüküm ifade eder; bu yönüyle kural olarak geçmişe etkili sonuç doğuran hükümsüzlükten ayrılır. Hakkı sona eren patentin konusu, o andan itibaren kamuya ait olur ve herkes tarafından serbestçe kullanılabilir.

Vazgeçmenin Şekli, Sicile Kaydı ve Üçüncü Kişilerin İzni

Vazgeçmenin geçerliliği şekil şartına bağlıdır; talebin yazılı olarak Kuruma bildirilmesi gerekir. İşlem, bildirim anında değil sicile kayıt tarihi itibarıyla sonuç doğurur, dolayısıyla kayıt gerçekleşene kadar hak varlığını sürdürür. Kurum, vazgeçme nedeniyle hakkın sona erdiğini Bültende yayımlar; bu yayım, üçüncü kişilerin durumdan haberdar olmasını ve sicile güven ilkesinin işlemesini sağlar.

Kanun, hak üzerinde menfaati bulunan kişileri korumak için önemli bir sınır getirir. Sicile kaydedilmiş hak ve lisans sahiplerinin izni olmadıkça vazgeçme mümkün değildir. Ayrıca hak üzerinde üçüncü kişi tarafından hak sahipliği iddia edilmiş ve bu hususta alınan tedbir kararı sicile kaydedilmişse, o kişinin izni olmadıkça haklardan vazgeçilemez. Birlikte hak sahipliğinde ise vazgeçme talebi, ortak temsilcinin tek başına yürütebileceği işlemler arasında sayılmamıştır. Bu sınırlar, vazgeçmenin rehin alacaklısı, lisans alan veya hak sahipliği iddiasında bulunan kişi aleyhine bir tasfiye aracına dönüşmesini önler.

Kısmi Vazgeçme, Başvurunun Geri Çekilmesi ve Sona Ermenin Sonuçları

Vazgeçme kısmi de olabilir. Marka sahibi, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin tamamından ya da bir kısmından vazgeçebilir. Patent sahibi ise patentin tamamından veya bir ya da birden çok istemden vazgeçebilir; kısmi vazgeçmede, vazgeçilmeyen istemlerin ayrı bir patentin konusunu teşkil etmesi ve vazgeçmenin patentin kapsamını genişletmemesi şartıyla patent bu istemler itibarıyla geçerli kalır. Tasarımda da tamamen veya kısmen vazgeçme mümkündür.

Tescilden önceki aşamada ise geri çekme söz konusudur. Marka başvurusu, tescil edilmeden önce başvuru sahibi tarafından geri çekilebilir ve vazgeçmeye ilişkin hükümler geri çekme hakkında da uygulanır. Coğrafi işaret ile geleneksel ürün adında farklı bir rejim geçerlidir: tescil ettiren, tescilin sağladığı haklardan ve denetim sorumluluğundan vazgeçebilir, talep Bültende yayımlanır ve yayımı izleyen üç aylık süre içinde şartları taşıyanlar tescil ettiren kişiye ilişkin değişiklik talebinde bulunabilir. Vazgeçme kararı verilmeden önce hakkın devri, lisansa konu edilmesi veya teminat olarak değerlendirilmesi gibi seçeneklerin karşılaştırılması, çoğu zaman hakkın tamamen sona ermesinden daha uygun bir sonuç doğurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Vazgeçme ne zaman hüküm doğurur?

Vazgeçme, sicile kayıt tarihi itibarıyla hüküm doğurur. Talebin yazılı olarak Kuruma bildirilmesi zorunludur ve sonuç Bültende yayımlanır.

Lisans varken marka hakkından vazgeçilebilir mi?

Hayır. Sicile kaydedilmiş hak ve lisans sahiplerinin izni olmadıkça marka sahibi marka hakkından vazgeçemez.

Vazgeçme ile hükümsüzlük aynı şey midir?

Hayır. Vazgeçme bir sona erme sebebidir ve gerçekleştiği andan itibaren sonuç doğurur; hükümsüzlük ise kural olarak geçmişe etkilidir.