Patent Hakkına Tecavüz ve Davalar

Patent Hakkına Tecavüz

Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın, korunan buluşu üretmek, satmak, kullanmak, ithal etmek veya bu amaçlarla elde bulundurmak patent hakkına tecavüz oluşturur (SMK m.141). Koruma, patent istemleriyle belirlenen kapsamla sınırlıdır.

Tecavüzün varlığı, korunan istemler ile tecavüz oluşturduğu iddia edilen ürün veya usul karşılaştırılarak belirlenir.

Patent Sahibinin Hakları

Tecavüze uğrayan patent sahibi; tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini ve giderilmesini, maddi ve manevi tazminatı ve tecavüz oluşturan ürünlere el konulmasını talep edebilir (SMK m.149-150). Ayrıca ihtiyati tedbir istenebilir.

Tazminat hesabında, patent sahibinin yoksun kaldığı kazanç esas alınır.

Cezai Boyut ve İspat

Patent hakkına tecavüz, koşulları varsa cezai sorumluluk da doğurabilir. Karmaşık teknik uyuşmazlıklarda, tecavüzün tespiti için bilirkişi incelemesi belirleyici rol oynar.

Hak sahibinin, delilleri usulüne uygun toplaması ve süreci profesyonel biçimde yürütmesi önem taşır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Patent hakkına tecavüzden doğan hukuk davalarında görevli mahkeme, fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemesidir (6769 sayılı Kanun m.156). Bu ihtisas mahkemesinin bulunmadığı yerlerde, belirlenen asliye hukuk mahkemeleri bu sıfatla görev yapar. Görev kuralı kamu düzenine ilişkin olduğundan taraf iradesiyle değiştirilemez ve yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Tecavüz iddiası ile hükümsüzlük iddiasının aynı dosyada karşılaşması hâlinde de görevli mahkeme değişmez; hükümsüzlük savunması karşı dava olarak ileri sürüldüğünde dosyalar birlikte yürütülebilir. Görev konusu, istinaf aşamasında da ayrıca denetlenebilir.

Yetki bakımından hak sahibinin açacağı davalarda; davacının yerleşim yeri, hukuki işlemin yapıldığı yer ya da tecavüz fiilinin gerçekleştiği yahut etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi yetkilidir. Davacının Türkiye'de yerleşim yeri bulunmuyorsa, sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer esas alınır. Üçüncü kişilerin hak sahibine karşı açacağı davalarda ise davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Kurum kararlarına karşı açılacak davalarda ayrı bir yetki kuralı uygulanır; bu ayrımın gözden kaçırılması yetkisizlik kararına yol açar. Yetki itirazının ilk itiraz olarak süresinde ileri sürülmesi gerekir.

Süreler ve Zamanaşımı

Sınai Mülkiyet Kanunu, hakkın ihlalinden doğan talepler bakımından Türk Borçlar Kanunu'nun zamanaşımına ilişkin hükümlerine yollama yapar (6769 sayılı Kanun m.157). Buna göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrenmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (6098 sayılı Kanun m.72). Süreklilik gösteren tecavüzlerde sürenin her yeni eylemle yeniden işlemeye başladığı kabul edilir; bu nedenle üretim ve satışın devam ettiği hâllerde süre savunması sınırlı etki doğurur.

Koruma süresi de ayrı bir sınır oluşturur. Patent hakkı, başvuru tarihinden itibaren kanunda öngörülen süre boyunca korunur; yıllık ücretlerin ödenmemesi hâlinde hak sona erebilir. Koruma süresi dolmuş ya da hakkı sona ermiş bir patente dayanılarak tecavüz iddiası ileri sürülemez; bu husus davanın başında sicil kaydından denetlenmelidir. Ayrıca dava açılmadan önce delil tespiti veya ihtiyati tedbir kararı alınmışsa, esas davanın kanunda öngörülen süre içinde açılması gerekir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden ortadan kalkar.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent hakkına tecavüz nedir?

Patentle korunan buluşun, sahibinin izni olmadan üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesidir.

Patent sahibi hangi davaları açabilir?

Tecavüzün durdurulması, önlenmesi ve giderilmesi ile maddi-manevi tazminat ve ürünlere el koyma talep edilebilir.

Tecavüz nasıl belirlenir?

Korunan istemler ile tecavüz oluşturduğu iddia edilen ürün/usul karşılaştırılır; çoğunlukla bilirkişi incelemesi yapılır.