Halka Açık Ortaklıkta Ayrılma Hakkı

Halka Açık Ortaklıkta Ayrılma Hakkı Nedir

Ayrılma hakkı, halka açık ortaklığın önemli nitelikteki bir işlemine ilişkin genel kurul toplantısına katılıp olumsuz oy veren ve bu muhalefetini tutanağa geçirten pay sahiplerinin, paylarını ortaklığa satarak ortaklıktan çıkabilmesidir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.24 bu hakkı düzenler ve yatırımcıya, katılmadığı temel bir yapısal değişikliğe karşı ekonomik bir çıkış yolu sağlar.

Hak, ortaklığın yapısını değiştiren işlemin sonuçlarına katlanmak istemeyen azınlıktaki pay sahibini korur. Kanun, Kurula halka açık ortaklığın niteliğine göre ayrılma hakkının kullanım kapsamını belirleme yetkisi tanır; özellikle hakkın, ayrılma hakkına konu önemli nitelikteki işlemin kamuya açıklandığı tarihte sahip olunan paylar bakımından kullanılabileceği öngörülebilir. Ayrıca Kanun m.33 uyarınca ortaklığın Kanun kapsamından çıkma kararına olumlu oy kullanmayan pay sahiplerine de m.24 çerçevesinde ayrılma hakkı tanınır.

Önemli Nitelikteki İşlemler ve Genel Kurul Nisapları

Sermaye Piyasası Kanunu m.23, halka açık ortaklıkların birleşme ve bölünme işlemlerine taraf olmasını, tür değiştirmesini, imtiyaz öngörmesini veya mevcut imtiyazların kapsam ya da konusunu değiştirmesini, yatırımcıların yatırım kararlarının değişmesine yol açacak temel işlemlerden sayar. Kurul, önemli nitelikteki işlemlerin kapsamını ve bu işlemlere ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Bu işlemler bakımından karar alma süreci de ağırlaştırılmıştır. Kanun m.29, önemli nitelikteki işlemlere ilişkin kararların genel kurulca kabul edilebilmesi için, esas sözleşmede açıkça daha ağır nisap öngörülmedikçe, toplantı nisabı aranmaksızın genel kurula katılan oy hakkını haiz payların üçte ikisinin olumlu oy vermesi şartını arar. Ancak toplantıda sermayeyi temsil eden oy hakkını haiz payların en az yarısının hazır bulunması hâlinde farklı bir nisap uygulanmasına imkân tanınmıştır.

Ayrılma Bedeli, Pay Alım Teklifi ve Ortaklıktan Çıkarma

Ayrılma hakkını kullanan pay sahibine ödenecek bedel, ilgili düzenlemelerde belirlenen esaslara göre hesaplanır ve kural olarak işlemin kamuya açıklanmasından önceki dönemdeki fiyat ortalaması esas alınır. Bu yöntem, önemli nitelikteki işlemin duyurulmasının fiyat üzerinde yarattığı etkinin ayrılma bedeline yansımasını önlemeyi amaçlar. Bedelin hesaplanmasına ve ödeme sürecine ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.

Ayrılma hakkı, pay alım teklifi kurumuyla yakından ilişkilidir. Kanun m.25 gönüllü ve zorunlu pay alım teklifini, m.26 ise yönetim kontrolünü sağlayan payların edinilmesi hâlinde pay alım teklifinde bulunma zorunluluğunu düzenler. Kanun m.27 ise pay alım teklifi sonucunda veya başka bir şekilde sahip olunan payların Kurulca belirlenen orana ulaşması hâlinde azınlıkta kalan pay sahiplerini ortaklıktan çıkarma hakkını ve buna karşılık azınlıktaki pay sahiplerinin paylarını satma hakkını hükme bağlar. Bu üç kurum birlikte, halka açık ortaklıklarda yapısal değişikliklere karşı bütünlüklü bir yatırımcı koruması oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Ayrılma hakkını kimler kullanabilir?

Önemli nitelikteki işleme ilişkin genel kurul toplantısına katılıp olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri kullanabilir. Kurul, hakkın kullanımını işlemin kamuya açıklandığı tarihte sahip olunan paylarla sınırlandırabilir.

Hangi işlemler önemli nitelikte sayılır?

Sermaye Piyasası Kanunu m.23 uyarınca birleşme ve bölünmeye taraf olma, tür değiştirme, imtiyaz öngörme veya mevcut imtiyazların kapsam ya da konusunu değiştirme gibi ortaklığın yapısına ilişkin temel işlemler önemli nitelikte sayılır. Kapsamı Kurul belirler.

Ayrılma hakkı ile satma hakkı aynı şey midir?

Hayır. Ayrılma hakkı, önemli nitelikteki bir işleme muhalefet eden pay sahibine tanınır. Satma hakkı ise Kanun m.27 uyarınca payların Kurulca belirlenen orana ulaşması hâlinde azınlıkta kalan pay sahiplerine tanınan ayrı bir haktır.