Bonoda Ciro ve Devir

Bonoya Poliçe Hükümlerinin Uygulanması

TTK m.776 uyarınca bono, düzenleyenin kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödemeyi taahhüt ettiği bir kambiyo senedidir. m.778 hükmü, kanunda bono için ayrıca düzenlenmeyen hususlarda poliçeye ilişkin hükümlerin, bononun niteliğine aykırı düşmediği ölçüde kıyasen uygulanacağını öngörür. Bu husus, uygulamada tarafların hak ve yükümlülüklerinin netleşmesi bakımından büyük önem taşımakta olup, sözleşme ve karar metinlerinin bu çerçeveye uygun hazırlanması olası uyuşmazlıkların önüne geçer.

Bu atıf sayesinde bononun devri, ciro yoluyla poliçedeki ciroya ilişkin m.681-690 hükümlerine tabi olur; bono hamilleri de poliçe hamillerinin sahip olduğu hak ve korumalardan yararlanır. Konuyla ilgili uygulamada, mahkemelerin somut olayın özelliklerini dikkate alarak değerlendirme yaptığı, bu nedenle ilgili tarafların işlemlerini kanunun aradığı şekil şartlarına tam olarak uydurması gerektiği vurgulanmaktadır.

Cironun Şekli ve İşlevleri

TTK m.683 uyarınca ciro, bono üzerine veya buna eklenen bir alonj üzerine yazılıp ciro yapan tarafından imzalanmasıyla gerçekleşir. Ciro, kayıtsız ve şartsız olmalıdır; herhangi bir şarta bağlanan ciro yazılmamış sayılır. Bu düzenleme, ilgili tarafların menfaatleri arasında hukuken öngörülen dengenin korunmasını amaçlamakta ve uygulayıcıların bu dengeyi gözeterek işlem yapmasını gerektirmektedir.

Ciro, m.684 uyarınca senedin devir işlevini, m.685 uyarınca teminat işlevini görür; cirantalar, aksi kararlaştırılmadıkça kendisinden sonraki cirantalara ve hamile karşı senet bedelinin ödenmesini garanti eder. Uygulamada bu kurala uyulmaması, sözleşmenin veya kararın geçersizliği ya da tarafların sorumluluğu gibi çeşitli hukuki sonuçlar doğurabileceğinden, ilgili sürecin dikkatle yürütülmesi tavsiye edilir.

Özel Ciro Türleri

m.688 hükmü, yalnızca tahsil yetkisi veren tahsil cirosunu; m.689 ise senedin rehnedilmesi amacıyla yapılan rehin cirosunu düzenler. Bu özel ciro türlerinde cirantanın hakları, adi devir cirosuna göre daha sınırlıdır. Bu nedenle, ilgili belgelerin ve karar metinlerinin kanunda aranan unsurları eksiksiz içermesi, hem şirket içi işlerliği hem de üçüncü kişilerle olan ilişkilerin sağlıklı yürümesi bakımından önem taşır.

m.690 uyarınca vadeden sonra yapılan ciro, alacağın temliki hükümlerine tabi olur ve bu ciro, önceki cirantaların kambiyo hukukuna özgü sorumluluğunu aynı ölçüde doğurmaz. Söz konusu düzenleme, ilgili mevzuatın genel sistematiğiyle uyumlu olup, uygulamada bu hükümlerin diğer ilgili kanun maddeleriyle birlikte yorumlanması gerekmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bononun devrinde hangi hükümler uygulanır?

Bononun devrinde, TTK m.778'deki atıf gereğince poliçeye ilişkin ciro hükümleri kıyasen uygulanır.

Ciro şarta bağlanabilir mi?

Hayır, ciro kayıtsız ve şartsız olmalıdır; şarta bağlanan ciro yazılmamış sayılır ve şartsız bir ciro gibi hüküm ifade eder.

Tahsil cirosu ile adi ciro arasındaki fark nedir?

Tahsil cirosu yalnızca tahsil yetkisi verirken, adi ciro senedin mülkiyetini de devreder ve cirantayı sorumlu kılar.