Geçerli Fesih Sebepleri

Geçerli Fesih Kavramı

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, işveren tarafından işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebep olmadıkça feshedilemez. Geçerli sebep değerlendirmesinde, feshin son çare olarak başvurulmuş olup olmadığı da mahkemece ayrıca incelenir.

Geçerli sebep, haklı fesih sebeplerine göre daha hafif nitelikte olup, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından makul ölçüde beklenemeyeceği durumları ifade eder; ancak bu sebep somut, objektif ve tutarlı olmalıdır. Yeterlilikten kaynaklanan sebeplerde işverenin öncelikle işçisine eğitim ve uyarı fırsatı tanıması beklenir.

Geçerli Fesih Sebeplerinin Türleri

İşçinin yetersizliğinden kaynaklanan sebepler; ortalama olarak benzer işi yapanlardan devamlı surette daha az verimli çalışma, işini kaybettiren mesleki bilgi eksikliği gibi durumları kapsar. İşçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler ise iş akdine aykırı davranışlar, iş arkadaşlarıyla sürekli uyumsuzluk gibi hallerdir. İşletmesel kararların geçerli sayılabilmesi için, kararı alanın işletme yönetim hakkını kötüye kullanmamış olması gerekir.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler ise; işyerinin küçültülmesi, yeni teknoloji uygulanması, işyerinin kapatılması gibi işletmesel kararları kapsar ve bu kararların tutarlı ve objektif şekilde uygulanması gerekir. İşveren ayrıca, işçinin başka bir görevde çalıştırılma imkanı olup olmadığını da araştırmakla yükümlü tutulur.

İspat Yükü ve Fesihte Usul

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir. İşveren, fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır; aksi halde fesih geçersiz sayılabilir. Feshin geçerli sebebe dayanmadığı tespit edilirse, mahkeme feshi geçersiz sayarak işçinin işe iadesine karar verebilir.

İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle yapılan fesihten önce, işçinin savunması alınmalıdır; savunma alınmadan yapılan fesih, salt bu nedenle geçersiz sayılabilir ve işçi işe iade davası açabilir. Savunma alma yükümlülüğü, işçinin kendisini savunma hakkını güvence altına alan önemli bir usul kuralıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Geçerli fesih ile haklı fesih aynı şey midir?

Hayır, geçerli fesih daha hafif nitelikte sebepleri kapsar ve iş güvencesi kapsamındaki işçilere özgüdür; haklı fesih ise derhal fesih hakkı doğurur.

İspat yükü kime aittir?

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir.

Savunma alınmadan fesih yapılabilir mi?

İşçinin davranışı veya verimine dayanan fesihlerde savunma alınmadan yapılan fesih geçersiz sayılabilir.