Çağrı Üzerine Çalışma

Sözleşmenin Kurulma Şekli

Çağrı üzerine çalışma sözleşmesi yazılı olarak yapılır ve tarafların, işçinin belirli bir zaman dilimi içinde ne kadar süreyle çalışacağını kararlaştırması gerekir. Sözleşmede haftalık, aylık veya yıllık çalışma süresi belirlenmemişse haftalık çalışma süresi yirmi saat olarak kabul edilir. Sözleşmede ayrıca işçinin hangi görevleri yerine getireceği ve ücretin nasıl hesaplanacağı da açıkça belirtilmelidir.

İşveren, işçinin ne zaman çalışacağını en az dört gün önce bildirmek zorundadır; bu bildirim yapılmadan işçi çalışmaya zorlanamaz. Çağrı üzerine çalışan işçi, günlük çalışma süresi belirtilmemişse günde en az dört saat üst üste çalıştırılır. Bildirim yapılmadan gerçekleştirilen çalıştırma talepleri, işçinin kabul etmemesi halinde herhangi bir yaptırıma tabi tutulamaz.

Ücret ve Çalışma Süresi Güvencesi

İşçi, kararlaştırılan çalışma süresi kadar çağrılmasa dahi ücrete hak kazanır; bu, çağrı üzerine çalışmanın en önemli güvencelerinden biridir. İşveren, kendi ihtiyacı doğrultusunda işçinin çalışma süresini tek taraflı olarak düşüremez. Bu güvence, çağrı üzerine çalışan işçinin gelir istikrarsızlığına karşı asgari düzeyde korunmasını sağlar.

Fiilen çalışılan sürenin kararlaştırılan süreden fazla olması halinde, fazla çalışılan süreler için genel hükümlere göre fazla çalışma veya fazla süreli çalışma ücreti ödenir. Taraflar arasında aksi kararlaştırılmadıkça günlük çalışma süresi dört saatin altına indirilemez. İşverenin bu kurala aykırı davranarak işçinin çalışma süresini fiilen azaltması, işçinin ücret alacağı doğurmasına yol açar.

İşçi Aleyhine Yorum Yasağı

Çağrı üzerine çalışma sözleşmesinde tereddüt halinde, sözleşme işçinin lehine yorumlanır; zira bu çalışma biçimi işçinin gelir güvencesizliğine yol açabilecek niteliktedir. İşveren çağrı yükümlülüğüne uymadan işçiyi çalıştırırsa, işçi ücret alacağını talep edebilir. Fazla çalışılan sürelerin doğru hesaplanabilmesi için işverenin puantaj kayıtlarını düzenli olarak tutması büyük önem taşır.

Çağrı üzerine çalışan işçinin yıllık izin, hafta tatili ve genel tatil ücretleri de fiilen çalıştığı süreler esas alınarak kısmi süreli çalışan işçilere ilişkin oransal esaslara göre hesaplanır. Yıllık izin süresi de yine fiilen çalışılan günler esas alınarak orantılı şekilde belirlenir.

Dört Günlük Çağrı Süresi ve Günlük Dört Saat Kuralı

4857 sayılı Kanun m.14 çağrı üzerine çalışmayı, yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması hâlinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı, kısmi süreli bir iş ilişkisi olarak tanımlar. Yazılı şekil bu sözleşme türünün kurucu unsurudur.

İkinci fıkra iki güvence içerir. Taraflar hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını belirlememişse, haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır. Ayrıca çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır; çağrı yapılmaması ücret hakkını ortadan kaldırmaz.

Üçüncü fıkra çağrının usulünü belirler: işveren, aksi kararlaştırılmadıkça çağrıyı işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır. Süreye uygun çağrı üzerine işçi iş görme edimini yerine getirmekle yükümlüdür. Sözleşmede günlük çalışma süresi kararlaştırılmamışsa işveren her çağrıda işçiyi günde en az dört saat üst üste çalıştırmak zorundadır.

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren çağırmazsa işçi ücret alabilir mi?

Evet, kararlaştırılan süre kadar çağrılmasa dahi işçi o süreye ilişkin ücrete hak kazanır.

Bildirim süresi ne kadardır?

İşveren, çalışma zamanını en az dört gün önceden bildirmek zorundadır.

Sözleşmede süre belirtilmezse ne olur?

Haftalık çalışma süresi yirmi saat olarak kabul edilir ve günlük en az dört saat çalışma esas alınır.

İşveren hiç çağırmazsa işçi ücret alabilir mi?

Alabilir. 4857 sayılı Kanun m.14 uyarınca çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır. Süre belirlenmemişse haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır.