Geçici (Ödünç) İş İlişkisi

Kurulma Şekli ve Taraflar

Geçici iş ilişkisi, özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da işverenin işçisini holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde geçici olarak görevlendirmesiyle kurulabilir. Holding içi görevlendirmede iş sözleşmesi devreden işveren ile işçi arasında devam eder, ancak iş görme edimi geçici olarak devralan işverenin işyerinde yerine getirilir; özel istihdam bürosu aracılığıyla kurulan ilişkide ise işveren özel istihdam bürosudur. Sözleşmede devir süresi, devralan işverenin unvanı ve işçinin yapacağı iş açıkça belirtilmelidir.

İşçinin yazılı rızası olmadan geçici iş ilişkisi kurulamaz. Geçici iş ilişkisi kapsamında çalışan işçi, devralan işyerinde toplu iş sözleşmesinden yararlanma hariç olmak üzere eşit davranma ilkesi gereğince o işyerindeki emsal işçilerle aynı çalışma şartlarına tabidir. Eşit davranma ilkesine aykırı uygulamalar tespit edilirse işçi, devralan işverene karşı da talepte bulunabilir.

Süre Sınırları ve Yenileme

Geçici iş ilişkisi, holding bünyesinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı bir işyerinde görevlendirme yoluyla kurulduğunda yazılı olarak en fazla altı ay için kurulur ve en fazla iki defa yenilenebilir; özel istihdam bürosu aracılığıyla kurulduğunda ise sözleşme kural olarak en fazla dört ay için yapılır ve dönemsellik arz eden iş artışları hariç toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir (4857 sayılı İş Kanunu m.7). Doğum izni, askerlik ve iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer hâllerde sözleşme bu hâllerin devamı süresince, mevsimlik tarım işlerinde ve ev hizmetlerinde ise süre sınırı olmaksızın kurulabilir. Bu süre sınırlamaları, işçinin sürekli bir belirsizlik içinde çalışmasını önlemek amacıyla getirilmiştir.

Özel istihdam bürosu aracılığıyla kurulan geçici iş ilişkisinde ise sözleşme süresi ile çalışma süresi arasındaki farklar mevzuatta ayrıca düzenlenmiş olup, aynı işçi için aynı işyerinde tekrar tekrar geçici iş ilişkisi kurulması kanunun amacını bertaraf edecek şekilde kullanılamaz. Özel istihdam bürosu ile işçi arasındaki sözleşme de yazılı şekilde yapılmak zorundadır.

Sorumluluk ve İşçinin Hakları

Devralan işveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla ve işçiye gerekli eğitimi vermekle yükümlüdür. Holding içi görevlendirmede devralan işveren, devreden işverenle birlikte işçinin kendisinde çalıştığı sürede ödenmeyen ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sorumludur; özel istihdam bürosu aracılığıyla, işletme kapasitesinin öngörülemeyen şekilde artması nedeniyle (m.7/2-f) kurulan ilişkide ise geçici işçi çalıştıran işveren, bir aydan uzun çalışan geçici işçilerin ödenmeyen ücretlerini büronun alacağından mahsup ederek en çok üç aya kadar doğrudan işçilerin banka hesabına yatırır. İşveren, iş kazası ve meslek hastalığı risklerine karşı gerekli sigorta ve bildirim yükümlülüklerini de yerine getirmelidir.

İşçi, geçici iş ilişkisi sonunda asıl işvereninin işinde çalışmaya devam eder ve geçici çalışma süresi kıdem hesabında dikkate alınır. İşçinin geçici iş ilişkisi sırasında uğradığı bir iş kazası veya meslek hastalığından devralan işveren de sorumlu tutulabilir. Uygulamada devralan işverenin de iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uymaması halinde idari yaptırımlarla karşılaşabileceği unutulmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Geçici iş ilişkisi kaç kez yenilenebilir?

Holding içi görevlendirmede geçici iş ilişkisi en fazla altı ay için kurulup en fazla iki defa yenilenebilir; özel istihdam bürosu aracılığıyla kurulan ilişkide sözleşme kural olarak en fazla dört ay için yapılır ve toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir.

İşçinin rızası olmadan geçici iş ilişkisi kurulabilir mi?

Hayır, işçinin yazılı rızası olmadan geçici iş ilişkisi kurulamaz, aksi halde işlem geçersiz sayılır.

Ücret ödenmezse kim sorumlu olur?

Holding içi görevlendirmede devralan işveren, işçinin ödenmeyen ücretinden ve primlerinden asıl işverenle birlikte sorumludur.