Fazla Süreli Çalışma ve Fazla Mesai Farkı

Fazla Çalışma Kavramı

Fazla çalışma, İş Kanununda yazılı şartlar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. Fazla çalışma yapılan her saat için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir. Fazla çalışma ücretinin yanında işçi, dilerse her bir saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika serbest zaman da kullanabilir.

Fazla çalışma için işçinin önceden yazılı onayının alınması gerekir ve işçi bu onayı her yıl başında yenilemek zorunda değildir ancak işveren tarafından onay belgesi saklanmalıdır. İşçinin yıllık fazla çalışma süresi kural olarak iki yüz yetmiş saati geçemez. Bu sınırın aşılması halinde işveren idari para cezası ile karşılaşabilir ve işçinin sağlığı açısından risk oluşabilir.

Fazla Süreli Çalışma Kavramı

Fazla süreli çalışma, haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırk beş saatin altında belirlendiği hallerde, bu süre ile kırk beş saat arasında kalan çalışmalardır. Fazla süreli çalışmada saat başına düşen ücret, normal çalışma ücretinin yüzde yirmi beş yükseltilmesi suretiyle ödenir. Fazla süreli çalışmada da işçi, ücret yerine serbest zaman kullanma hakkına sahiptir.

Fazla süreli çalışma, özellikle haftalık çalışma süresinin kırk beş saatin altında kararlaştırıldığı kısmi süreli veya kısaltılmış çalışma düzenlerinde ortaya çıkar ve fazla çalışmaya göre daha düşük zam oranına tabidir. Sözleşmede haftalık çalışma süresinin kırk beş saatin altında belirlenmesi, özellikle kısmi süreli iş ilişkilerinde sık görülür.

Ücret Farkının Önemi ve İspat

İşçi, fazla çalışma ile fazla süreli çalışma ücretini talep ederken hangi çalışma türünün söz konusu olduğunu ve sözleşmesindeki haftalık çalışma süresini ortaya koymak zorundadır; zira zam oranları farklıdır ve yanlış nitelendirme alacak hesabını etkiler. İşyerinde tutulan elektronik giriş çıkış kayıtları da bu noktada güçlü bir delil niteliği taşır.

Uygulamada işyeri kayıtları, puantaj çizelgeleri ve tanık beyanları fazla çalışma ile fazla süreli çalışmanın ispatında önem taşır. İşçi, ücretine fazla çalışma karşılığı olarak ayrıca zam yapılmayacağı konusunda yazılı anlaşma yapmışsa dahi kanuni asgari haklarından feragat edemez. İşçinin ücretine ilişkin bordrolarda fazla çalışma ile fazla süreli çalışmanın ayrı kalemler halinde gösterilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Fazla çalışma ile fazla süreli çalışma arasındaki temel fark nedir?

Fazla çalışma haftalık kırk beş saati aşan çalışma iken, fazla süreli çalışma sözleşmeyle belirlenen daha düşük haftalık sürenin üzerinde ancak kırk beş saate kadar olan çalışmadır.

Zam oranları nedir?

Fazla çalışmada yüzde elli, fazla süreli çalışmada yüzde yirmi beş zamlı ücret ödenir.

İşçinin onayı olmadan fazla çalışma yaptırılabilir mi?

Hayır, kural olarak işçinin yazılı onayı olmadan fazla çalışma yaptırılamaz.