Sendika Üyeliği Güvencesi

Örgütlenme Özgürlüğü ve Üyelik

İşçiler, onbeş yaşını doldurmuş olmak kaydıyla, hiçbir izin gerekmeksizin istedikleri sendikaya serbestçe üye olabilir; aynı zamanda dilerlerse sendika üyeliğinden çekilme hakkına da sahiptir. Sendikaya üyelik, noter aracılığıyla veya e-devlet üzerinden yapılır. Üyelikten çekilme de aynı şekilde serbestçe ve herhangi bir onaya tabi olmaksızın gerçekleştirilebilir.

İşveren, işçi alırken veya çalıştırırken herhangi bir sendikaya üye olmayı veya olmamayı şart koşamaz; bu tür bir şart, iş sözleşmesinde yer alsa dahi geçersizdir. İşveren, iş ilanlarında veya mülakat süreçlerinde de sendikal eğilimi sorgulayacak sorular yöneltemez.

Sendikal Nedenle Ayrımcılık Yasağı

İşveren, bir işçisini sendika üyesi olması veya olmaması, ya da iş saatleri dışında sendikal faaliyette bulunması nedeniyle işten çıkaramaz, farklı işlemlere tabi tutamaz veya diğer işçilerden ayrı bir muameleye maruz bırakamaz. Bu ispat kuralı, sendikal özgürlüğün fiilen korunabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Sendikal nedenle yapılan ayrımcılık iddiasında ispat yükü belirli koşullarda işverene geçebilir; işçi, sendikal nedeni gösterecek olguları ortaya koyduğunda işveren aksini ispatlamak zorunda kalabilir. Sendikal tazminat, işçinin işyerindeki kıdemine ve ücretine bakılmaksızın belirlenen asgari miktarın altında olamaz.

İhlalin Sonuçları ve Sendikal Tazminat

Sendikal nedenle yapılan fesih, hem geçersiz sayılabilir hem de işçi sendikal tazminat talep edebilir; sendikal tazminat, işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz ve iş güvencesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın talep edilebilir. Mahkeme, feshin hem geçersiz hem de sendikal nedene dayandığına karar verirse, işçi her iki taleple de sonuç alabilir.

İşçi, sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarılmışsa hem işe iade davası hem de sendikal tazminat davasını birlikte açabilir; mahkeme, feshin sendikal nedene dayandığını tespit ederse işçinin lehine karar verir. Bu durumda işveren, hem işe başlatmama tazminatı hem de sendikal tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren sendika üyeliğini şart koşabilir mi?

Hayır, işveren işçi alırken veya çalıştırırken sendika üyeliğini veya üye olmamayı şart koşamaz; bu şart geçersizdir.

Sendikal tazminatın alt sınırı var mıdır?

Evet, sendikal tazminat işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz.

Sendikal nedenle fesihte ispat yükü nasıl işler?

İşçi sendikal nedeni gösteren olguları ortaya koyarsa, işveren feshin başka bir nedene dayandığını ispatlamak zorunda kalabilir.