Radyo ve Televizyon Yayın Kuruluşlarının Hakları

Yayın Kuruluşlarının Hak Sahipliği

5846 sayılı Kanunun 80'inci maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi uyarınca radyo-televizyon kuruluşları, kanunda öngörülen yükümlülükleri yerine getirmeleri koşuluyla gerçekleştirdikleri yayınlar üzerinde bağımsız bağlantılı haklara sahiptir. Bu haklar, yayının içeriğindeki eserlerin telif hukukundan ayrı, doğrudan yayın faaliyetine bağlı olarak doğar.

Bu düzenleme 3/3/2004 tarihli ve 5101 sayılı Kanunla güncellenerek dijital yayıncılık ve uydu-kablo dağıtımı gibi güncel teknolojileri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Yayın Kuruluşlarına Tanınan Münhasır Yetkiler

Yayın kuruluşları; yayınlarının tespit edilmesi, diğer yayın kuruluşlarınca eş zamanlı veya gecikmeli iletimi, yeniden iletimi ile uydu veya kablo ile dağıtımına izin verme ya da yasaklama hakkına sahiptir. Ayrıca özel kullanımlar dışında yayınlarının herhangi bir teknik veya yöntemle doğrudan ya da dolaylı çoğaltılması ve dağıtımına da izin verme yetkisi bulunur.

Yayın kuruluşları, yayınlarının umuma açık mahallerde iletimine, tespit edilmiş yayınlarının gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda erişilebilir hale getirilmesine ve haberleşme uyduları üzerindeki sinyallerinin izinsiz umuma iletilmesi veya şifreli yayınlarının çözülmesine karşı da münhasır yetkilere sahiptir.

İstisnalar ve Hukuki Koruma Yolları

Kamu düzeni, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma veya haber amacıyla ve kazanç amacı güdülmeksizin yapılan kullanım ile şahsi kullanıma mahsus çoğaltma gibi belirli haller, yayın kuruluşlarının izni olmaksızın gerçekleştirilebilir. Ayrıca kuruluşların kendi yayınları için yaptıkları kısa süreli geçici tespitler de bu istisnalar arasındadır.

Bu istisnaların dışında kalan her türlü izinsiz kullanım, yayın kuruluşunun haklarına tecavüz teşkil eder. Yayın kuruluşları da eser sahipleri gibi tecavüzün ref'i, tecavüzün men'i ve tazminat davalarından yararlanarak haklarını koruyabilir.

Koruma Süresi ve Uygulama Alanı

Yayın kuruluşlarının bağlantılı hakları süresiz değildir. FSEK m.82 uyarınca radyo-televizyon kuruluşlarının hakları, programın ilk yayınlandığı tarihten başlayarak yetmiş yıl devam eder. Aynı maddede icracı sanatçıların hakları icranın tespit edildiği tarihten, icra tespit edilmemişse ilk aleniyet kazandığı tarihten; yapımcıların hakları ise ilk tespitin yapıldığı tarihten başlayarak yetmiş yıl olarak belirlenmiştir.

Uygulama alanı bakımından Kanunun radyo-televizyon yayınlarına ilişkin hükümleri, merkezleri Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde olan veya Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki yansıtıcı ile yayınlanan radyo-televizyon programlarına uygulanır. Bağlantılı haklara ilişkin hükümler ayrıca, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu bir uluslararası andlaşma hükümlerine göre korunan yayın kuruluşları bakımından da geçerlidir.

İzin ve yaptırım yönünden iki nokta öne çıkar. Komşu hak sahipleri ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların verdikleri izinlerin yazılı olması zorunludur; sözlü veya zımni izin bu şartı karşılamaz. İhlal hâlinde ise bağlantılı hak sahipleri de eser sahipleri gibi tecavüzün ref'i, tecavüzün men'i ve tazminat davalarından yararlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir yayın kuruluşunun hakları eser sahibinin haklarından bağımsız mıdır

Evet, yayın kuruluşu hakları, yayın içeriğindeki eserlerin telif hukukundan ayrı olarak doğrudan yayın faaliyetine bağlı bağımsız bir bağlantılı haktır.

Bir tv yayınını izinsiz başka bir kanaldan yeniden yayınlamak serbest midir

Hayır, yeniden iletim yayın kuruluşunun m.80 kapsamındaki münhasır izin hakkına tabidir ve izinsiz yapılması hak ihlali teşkil eder.

Haber amacıyla kısa alıntılar her zaman serbest midir

Kamu düzeni, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma veya haber amacıyla ve kazanç amacı güdülmeksizin yapılan sınırlı kullanımlar istisna kapsamındadır, ancak bu istisna geniş yorumlanamaz.

Bir televizyon yayını üzerindeki hak ne kadar süre korunur

FSEK m.82 uyarınca radyo-televizyon kuruluşlarının hakları, programın ilk yayınlandığı tarihten başlayarak yetmiş yıl devam eder. Aynı maddede icracı sanatçılar ve yapımcılar bakımından da yetmiş yıllık süre öngörülmüştür; ancak bu sürelerin başlangıç anları farklıdır.