İnternet üzerinden satın alınan yazılım, e-kitap, dijital oyun veya anında sunulan çevrim içi hizmetlerde cayma hakkı, fiziksel mal alışverişinden farklı kurallara tabidir. Teslimin veya ifanın anında gerçekleşmesi, cayma hakkını sınırlayabilir. Dijital içeriğin kopyalanabilir olması, satıcı açısından iade sonrası ekonomik zarar riski doğurduğundan bu özel düzenleme getirilmiştir. Tüketicinin bu farkı bilmesi, satın alma kararı verirken hangi ürünlerde cayma hakkının bulunmadığını önceden öngörebilmesi açısından önemlidir. Satıcı da bu istisnayı ancak kanunda sayılan şartlar tam olarak gerçekleştiğinde ileri sürebilir.
Madde 48 e göre tüketici, mesafeli sözleşmelerde kural olarak on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin cayma hakkına sahiptir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketiciyi bilgilendirmekle ve bunu ispatla yükümlüdür.
Tüketici gerektiği şekilde bilgilendirilmezse on dört günlük süreyle bağlı kalmaz; ancak bu süre her halükarda cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıl sonra sona erer.
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 15 inci maddesinin birinci fıkrasının ğ bendine göre, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallarda tüketici cayma hakkını kullanamaz.
Aynı maddenin e bendi, ambalajı açılmış maddi ortamdaki dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerini de cayma hakkının dışında tutar; bu istisnalar, içeriğin kopyalanabilir olması nedeniyle satıcıyı korumayı amaçlar.
İstisnanın uygulanabilmesi için satıcı veya sağlayıcının, dijital içeriğin ifasına cayma hakkı süresi dolmadan başlanacağı konusunda tüketiciden açık onay alması ve bu onayı ispat etmesi beklenir.
Onay alınmadan ifaya başlanan dijital içerik sözleşmelerinde tüketicinin cayma hakkı devam eder; bu nedenle satın alma ekranındaki onay kutucuklarının içeriği uyuşmazlıklarda belirleyici rol oynar. Satıcı, bu onayın ekran görüntüsü veya sistem kaydı gibi teknik delillerle saklanmasından sorumludur ve talep halinde bu kayıtları ibraz etmekle yükümlüdür.
6502 sayılı Kanunun 48'inci maddesi, 24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanunla önemli ölçüde genişletilmiştir. Değişik beşinci fıkra uyarınca, oluşturdukları sistem ile satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerin kullanım süresi boyunca tüketicilerin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistemi kurmak ve kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür.
Aynı maddeye eklenen altıncı fıkra, pazaryeri üzerinden yapılan alışverişlerde sorumluluğu somutlaştırır. Aracı hizmet sağlayıcı; tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumludur. Veri girişinin satıcı tarafından yapıldığı durumlar hariç olmak üzere, ön bilgilendirmede bulunması zorunlu hususlardaki eksikliklerden de sorumluluk doğar.
Bedel tahsili yapan platformlar bakımından sorumluluk daha da ileri gider: satıcı veya sağlayıcı adına bedel tahsil edilmesi hâlinde, teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olunur. Ayrıca satıcı onayı olmaksızın düzenlenen kampanyalı, promosyonlu veya indirimli satışlarda sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesinden aracı hizmet sağlayıcı sorumludur. Teslim süresi bakımından da genel kural nettir: tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar hariç, mal satışlarında süre her hâlükârda otuz günü geçemez.
Anında teslim edilen ve tüketicinin onayıyla ifasına başlanan dijital içeriklerde kural olarak cayma hakkı kullanılamaz.
Hayır, açık onay alınmadan ifaya başlanmışsa tüketicinin cayma hakkı devam eder ve iade talep edilebilir.
Hayır, ambalajı açılmış maddi ortamdaki dijital içerikler cayma hakkı istisnaları arasındadır; ambalaj açılmadan yapılan iade taleplerinde ise genel cayma hükümleri uygulanır.
6502 sayılı Kanun m.48 uyarınca aracı hizmet sağlayıcı, ön bilgilendirmenin yapılması, teyidi ve ispatından satıcı ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bedeli kendisi tahsil ediyorsa teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden de müteselsilen sorumlu olur.
Ayıplı mal-hizmet, cayma hakkı, banka ve kredi uyuşmazlıklarında hakem heyeti ve tüketici mahkemesi süreçlerinde yanınızdayız. Bize ulaşın.
Tüketici İşleminin Tanımı ve Kapsamı hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleAyıplı Hizmette Seçimlik Haklar hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleFinansal Tüketicinin Korunması hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleKredi Kartında Faiz ve Asgari Ödeme hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleBankacılık Sözleşmelerinde Haksız Şart Denetimi hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleTüketici Kredisinde Sözleşme Öncesi Bilgilendirme hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›