Ayıplı Hizmette Seçimlik Haklar

Seçimlik Hakların İçeriği

Madde 15 uyarınca tüketici, hizmetin yeniden görülmesini, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımını, ayıp oranında bedelden indirimi veya sözleşmeden dönmeyi talep edebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür ve reddedemez. Bu haklardan hangisinin seçileceğine tamamen tüketici karar verir, sağlayıcının tercih hakkı yoktur.

Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar sağlayıcıya aittir. Tüketici, seçtiği haktan bağımsız olarak Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre ayrıca tazminat da isteyebilir. Böylece hem ayıbın giderilmesi hem de doğan ek zararın karşılanması birlikte talep edilebilir.

Orantısızlık Sınırı ve Süre

Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi, sağlayıcı için orantısız güçlük doğuracaksa tüketici bu iki hakkı kullanamaz. Orantısızlık değerlendirilirken hizmetin ayıpsız değeri ve ayıbın önemi dikkate alınır. Bu istisna, sadece somut ve ağır güçlük hallerinde uygulanır, hafif masraf artışı yeterli sayılmaz.

Onarım veya yeniden ifa talebi, yöneltildiği tarihten itibaren en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir. Bu süre aşılırsa tüketici diğer seçimlik haklarına serbestçe geçebilir. Süreye uyulmaması, sağlayıcının kusurundan bağımsız olarak tüketiciye geçiş hakkı tanıyan objektif bir sonuçtur.

Dönme ve İndirimde İade

Tüketici sözleşmeden dönme veya bedelden indirim hakkını kullanırsa, ödediği bedelin tamamı veya indirim tutarı derhal kendisine iade edilir. İade için ayrıca ihtar veya süre beklenmesi gerekmez. Derhal ifade edilen bu yükümlülüğe aykırı gecikme, ayrıca temerrüt sonuçlarını da doğurabilir.

Uygulamada sıklıkla özel ders, tadilat, bakım ve onarım hizmetlerinde bu haklar gündeme gelir. Sağlayıcının seçimlik hak taleplerini görmezden gelmesi halinde tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesine başvurabilir. Başvuruda hizmet sözleşmesi, fatura ve ayıbı gösteren belge veya fotoğraflar delil olarak sunulmalıdır.

Otuz İş Günü Sınırı ve Tazminatla Birleşme

6502 sayılı Kanunun 15'inci maddesi, ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi seçildiğinde bir süre sınırı getirir: hizmetin niteliği ve tüketicinin bu hizmetten yararlanma amacı dikkate alındığında makul sayılabilecek bir süre içinde ve tüketici için ciddi sorunlar doğurmayacak şekilde talep yerine getirilir. Her hâlükârda bu süre, talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren otuz iş gününü geçemez; aksi takdirde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.

Masraf ve iade bakımından kurallar nettir. Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar sağlayıcı tarafından karşılanır. Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, ödediği bedelin tümü veya indirim yapılan tutar derhâl iade edilir.

Seçimlik haklar tazminat talebini dışlamaz: tüketici, bu haklardan biri ile birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir. Buna karşılık ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi sağlayıcı için orantısız güçlükler doğuracaksa tüketici bu iki hakkı kullanamaz; orantısızlığın tayininde hizmetin ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği dikkate alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sağlayıcı tüketicinin seçtiği hakkı reddedebilir mi?

Hayır, orantısız güçlük hali dışında sağlayıcı tüketicinin tercih ettiği seçimlik hakkı yerine getirmekle yükümlüdür ve başka bir hakkı dayatamaz.

Onarım için azami süre var mıdır?

Evet, talebin yöneltilmesinden itibaren en geç otuz iş günü içinde onarım veya yeniden ifa tamamlanmalıdır; aksi halde tüketici diğer haklara geçebilir.

Seçimlik hakla birlikte tazminat istenebilir mi?

Evet, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre ayrıca tazminat talep edilebilir; bu durum seçimlik hakkın kullanımını engellemez.

Sağlayıcı onarımı ne kadar sürede yapmak zorundadır?

6502 sayılı Kanun m.15 uyarınca ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi talebi, talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren her hâlükârda otuz iş gününü geçemez. Bu süreye uyulmazsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.