İşverenin Haklı Nedenle Derhal Feshi

Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Aykırılık Halleri

İşçi; işveren yanıltacak nitelikte belge sunma, işverenin veya ailesinden birinin şerefine dokunacak sözler söyleme, cinsel tacizde bulunma, iş arkadaşına sataşma, işverenin güvenini kötüye kullanma, sırlarını ifşa etme, işyerinde suç işleme, devamsızlık yapma, görevini yapmama, işin güvenliğini tehlikeye düşürme, işverene ait mali zarara sebep olma gibi hallerde bu maddeye dayanılarak fesih hakkı işverene tanınır. Bu haller arasında ayrıca işçinin işyerinde alkol veya uyuşturucu madde etkisinde bulunması da sayılabilir.

Bu haller, kanunda tek tek sayılmış olup sınırlı sayıda değildir; ancak fesih hakkının kullanılması için davranışın kanunda öngörülen ağırlıkta ve nitelikte olması gerekir. Hafif kusurlu davranışlar bu kapsamda değerlendirilemez. Fesih hakkının kullanılması için davranışın işverenle işçi arasındaki güven ilişkisini sürdürülemez hale getirmiş olması aranır.

Hak Düşürücülük Süresi

İşverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih hakkını kullanması, bu hakkın doğumunu öğrendiği tarihten itibaren altı iş günü ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılması gerekir. Bu süreler geçirildikten sonra fesih hakkı kullanılamaz. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, süreye uyulmadan yapılan fesih geçersiz sayılır.

İşçinin olaydan maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz; bu durumda işverenin fesih hakkı, herhangi bir süre sınırına tabi olmaksızın kullanılabilir. Maddi çıkar sağlama hali, özellikle hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlarda uygulama alanı bulur.

Tazminat ve Sonuçları

Bu madde kapsamında yapılan fesihte işveren, kıdem ve ihbar tazminatı ödemekle yükümlü değildir; zira fesih işçinin ağır kusurlu davranışına dayanmaktadır. Ancak işverenin bu hakkı kötüye kullanması veya şartlar oluşmadan fesih yapması halinde işçi işe iade davası veya alacak davası açabilir. İşveren, bu haktan yararlanırken işçinin savunmasını almak zorunda değildir, ancak uygulamada savunma alınması ispat açısından yararlı olabilir.

Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve sebebi açık olarak belirtilmelidir; aksi halde ispat sorunları ortaya çıkabilir ve işveren fesih sebebini sonradan değiştiremez. İşverenin fesih sebebini değiştirmesi veya sonradan farklı bir gerekçe ileri sürmesi, mahkemece olumsuz değerlendirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşverenin fesih hakkı ne kadar sürede kullanılmalıdır?

Öğrenme tarihinden itibaren altı iş günü, olay tarihinden itibaren en fazla bir yıl içinde kullanılmalıdır.

Bu fesihte kıdem tazminatı ödenir mi?

Hayır, m.25/II kapsamında yapılan fesihte kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez.

Süreler her durumda uygulanır mı?

İşçinin olaydan maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre sınırlaması uygulanmaz.