Grev ve Lokavt Hakkı

Kanuni Grev Kavramı ve Şartları

Kanuni grev, toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, işçilerin ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını korumak veya düzeltmek amacıyla, aralarında anlaşarak işi topluca bırakmaları veya işverenin çalışmaya devam eden işçilerin işini yapmasını engellemeleridir. Grev kararı alınabilmesi için öncelikle toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık tutanağının düzenlenmiş olması gerekir.

Grev kararı, yetkili sendika tarafından alınır ve altı iş günü önce karşı tarafa ve resmi makamlara bildirilir. Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uzlaşma sağlanamaması ve arabuluculuk aşamasının da sonuçsuz kalması grev hakkının doğması için gereklidir. Bazı işyerlerinde ve hizmet kollarında grev ve lokavt uygulanması kanunla yasaklanmış olup bu hallerde uyuşmazlık zorunlu tahkimle çözümlenir.

Lokavt ve Karşılıklı Etkileri

Lokavt, işyerinde faaliyetin işveren tarafından tamamen durdurulması suretiyle işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasıdır ve kanuni grevin uygulanması sırasında işverenin başvurabileceği karşı bir araçtır. Lokavt da grev gibi belirli usul kurallarına tabidir. Lokavt kararı da grev gibi belirli bir sendikal uyuşmazlık sürecinin sonucunda alınabilen istisnai bir tedbirdir.

Grev ve lokavt kararı uygulamaya konulmadan önce altı iş günü önce karşı tarafa bildirilmek zorundadır; bu süre içinde tarafların uzlaşma sağlaması durumunda grev veya lokavt uygulanmaz. Bu bildirim süresine uyulmadan uygulanan grev veya lokavt, kanun dışı sayılabilir.

Grev Sırasında İşçilerin Durumu

Kanuni greve katılan işçinin iş sözleşmesi askıya alınır, fesih hakkı doğmaz; işveren grev nedeniyle işçiyi işten çıkaramaz. Grev süresince işçi ücret alamaz ancak sosyal güvenlik hakları belirli şartlarla korunur. İşveren, grev süresince işyerinde grev kırıcı işçi çalıştıramaz; aksi davranış ağır yaptırımlara tabidir.

Kanun dışı grev ve lokavt hallerinde ise farklı sonuçlar doğar; kanuna aykırı grevde işveren, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve zararın tazminini talep edebilir. İşçi, kanuni greve katıldığı için herhangi bir şekilde cezalandırılamaz veya ayrımcılığa maruz bırakılamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Grev kararı önce kime bildirilir?

Grev kararı, uygulamaya konulmadan altı iş günü önce karşı tarafa ve resmi makamlara bildirilir.

Grev süresince işçi ücret alır mı?

Hayır, kanuni grev süresince işçi ücret alamaz; iş sözleşmesi askıya alınır.

Kanun dışı grev iş sözleşmesini nasıl etkiler?

İşveren, kanun dışı greve katılan işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.