Fikri mülkiyet koruması, kamu yararını gözeten belirli istisnalarla sınırlandırılmıştır. Engelli bireylerin bilgiye erişimini kolaylaştırmak amacıyla getirilen çoğaltma istisnası bunlardan biridir.
5846 sayılı Kanunun Ek 11'inci maddesi uyarınca, ders kitapları dahil alenileşmiş veya yayımlanmış yazılı ilim ve edebiyat eserlerinin engelliler için üretilmiş bir nüshası yoksa, hiçbir ticari amaç güdülmeksizin bir engellinin kullanımı için bu nüshanın çoğaltılmasına veya ödünç verilmesine kanundaki izinler alınmadan izin verilmiştir.
Çoğaltma, bizzat engelli kişi tarafından yapılabileceği gibi üçüncü bir kişi veya engellilere yönelik hizmet veren eğitim kurumu, vakıf ya da dernek gibi kuruluşlarca da gerçekleştirilebilir; kaset, CD, braille alfabesi ve benzeri formatlarda ihtiyaç kadar çoğaltma yapılabilir.
Bu istisna kapsamında üretilen nüshalar hiçbir şekilde satılamaz, ticarete konu edilemez, amacı dışında kullanılamaz ve kullandırılamaz. İstisna yalnızca engelli bireyin bilgiye erişimini kolaylaştırmak için tanınmış olup ticari bir kazanç aracı haline getirilemez.
Ayrıca bu nüshalar üzerinde hak sahipleri ile ilgili bilgilerin bulundurulması ve çoğaltım amacının açıkça belirtilmesi zorunludur. Bu şart, hem hak sahiplerinin takibini kolaylaştırır hem de istisnanın amacına uygun kullanımını güvence altına alır.
Düzenleme, özellikle görme engelli bireylerin eğitim materyaline ve edebi eserlere erişimini kolaylaştırmayı hedefler. Piyasada engelliler için üretilmiş bir nüsha zaten varsa, bu istisna uygulanmaz; yani istisna, alternatif format eksikliği durumunda devreye girer.
Eğitim kurumları, vakıf ve dernekler bu istisnadan yararlanırken, çoğaltılan nüshaların yalnızca engelli kullanıcılara ulaşmasını sağlayacak önlemleri almalıdır. İstisnanın kötüye kullanılması, genel FSEK hükümleri çerçevesinde hak ihlali olarak değerlendirilebilir.
Ders kitapları dahil, alenileşmiş veya yayımlanmış yazılı ilim ve edebiyat eserlerini kapsar; piyasada engelliler için üretilmiş nüsha varsa istisna uygulanmaz.
Hayır, bu nüshalar hiçbir şekilde satılamaz veya ticarete konu edilemez; yalnızca engellinin kullanımına yönelik olarak üretilebilir.
Engellinin kendisi, üçüncü bir kişi ya da engellilere hizmet veren eğitim kurumu, vakıf veya dernek gibi kuruluşlar bu istisnadan yararlanabilir.
Eser sahipliği, telif sözleşmeleri ve hak ihlallerine karşı FSEK kapsamında dava ve danışmanlık hizmeti sunuyoruz. Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
Eser Sahibinin Adının Belirtilmesi Yetkisi hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleTeknolojik Koruma Önlemlerinin Etkisiz Kılınması hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleHak Yönetim Bilgilerinin Kaldırılması ve İçerik Çıkarma Usulü hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleUmuma Açık Mahallerde Eser Kullanımı ve Tarife Uygulaması hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleMali Haklarda Basit Ruhsat ve Tam Ruhsat Farkı hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleFotoğraf Eserlerinin Fikri Mülkiyet Kapsamında Korunması hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›