Tüketici Mahkemesinde Harç ve Gider Muafiyeti

Harçtan Muafiyet Kapsamı

Madde 73 ün ikinci fıkrasına göre tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar, 492 sayılı Harçlar Kanununda düzenlenen harçlardan muaftır. Bu muafiyet, dava tür ve değerine bakılmaksızın genel olarak uygulanır. Aynı fıkra kapsamında, davanın niteliği ne olursa olsun bu taraflarca açılan tüketici davaları için harç tahsil edilmez.

Bu muafiyet, tüketicinin dava açarken peşin harç yatırma külfetinden kurtulmasını sağlar; ancak bilirkişi ücreti gibi bazı giderler davanın seyrine göre taraflardan tahsil edilebilir.

Bilirkişi ve Vekalet Ücretinin Karşılanması

Tüketici örgütleri üst kuruluşlarınca açılan davalarda bilirkişi ücreti ve davanın davacı aleyhine sonuçlanması halinde hükmedilen vekalet ücreti Bakanlıkça karşılanır. Bu düzenleme, tüketici örgütlerinin toplumsal çıkarı koruyan davalar açmasını teşvik eder ve bu örgütlerin mali kaygı taşımadan dava açabilmesini sağlar.

Davanın davalı aleyhine sonuçlanması durumunda ise bilirkişi ücreti, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil edilerek bütçeye gelir kaydedilir.

Dava Şartı Arabuluculuk

Madde 73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ancak hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar bu şarttan istisnadır.

Arabuluculuk ücretinin tüketiciye ait kısmı, anlaşma sağlanamaması halinde belirli bir sınırla Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; dava tüketici lehine sonuçlanırsa bu ücret karşı taraftan tahsil olunur.

Muafiyetin Kapsamı, Yetkili Mahkeme ve Bilirkişi Ücreti

6502 sayılı Kanunun 73'üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar, 492 sayılı Harçlar Kanununda düzenlenen harçlardan muaftır. Muafiyet davanın tarafına bağlıdır; satıcı veya sağlayıcı tarafından açılan davalar bu kapsamda değildir.

Bilirkişi ve vekâlet ücreti bakımından ayrı bir düzenleme vardır. Tüketici örgütleri üst kuruluşlarınca açılacak davalarda bilirkişi ücreti ve davanın davacı aleyhine sonuçlanması durumunda hükmedilen vekâlet ücreti Bakanlıkça karşılanır. Davanın davalı aleyhine sonuçlanması hâlinde bilirkişi ücreti, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir.

Yetki bakımından tüketiciye ek bir imkân tanınmıştır: tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Ayrıca tüketici mahkemelerinde görülecek davalar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Altıncı Kısım hükümlerine göre, yani basit yargılama usulüne tabi olarak yürütülür. Dava açarken yatırılacak harç ve gider avansını önceden görmek için dava harcı ve gider hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüketici dava açarken harç öder mi?

Hayır, Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütlerince açılan tüketici davaları harçtan muaftır.

Her tüketici uyuşmazlığında önce arabulucuya gidilir mi?

Hayır, hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve heyet kararlarına itirazlar arabuluculuk şartından istisnadır.

Bilirkişi ücretini kim öder?

Duruma göre Bakanlık veya kaybeden taraf öder; tüketici örgütü davalarında ayrıca özel kurallar uygulanır ve masraf paylaşımı kanunda ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Bu kurallar davanın sonucuna göre değişiklik gösterebilir.

Harç muafiyeti satıcının açtığı davada da geçerli midir?

Değildir. 6502 sayılı Kanun m.73 uyarınca harç muafiyeti, tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar bakımından öngörülmüştür. Satıcı veya sağlayıcının açtığı davalar bu muafiyetten yararlanmaz.