Toplu İşçi Çıkarma

Toplu Çıkarmanın Sayısal Eşikleri

4857 sayılı İş Kanunu m.29, toplu işçi çıkarmayı işyerindeki işçi sayısına göre belirlenen eşiklere bağlar. Bir aylık süre içinde; 20-100 işçi çalıştıran işyerinde en az 10 işçi, 101-300 işçi çalıştıran işyerinde en az yüzde on oranında işçi, 301 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerinde ise en az 30 işçinin çıkarılması toplu çıkarma sayılır.

Bu eşiklerin altındaki fesihler bireysel fesih hükümlerine tabidir. Sayının hesabında bir aylık dönem esas alınır ve işverenin bu süreyi bölerek yükümlülükten kaçınması korunmaz.

Bildirim Yükümlülüğü ve Otuz Günlük Süre

İşveren, toplu işçi çıkarmaya ilişkin kararı en az otuz gün önceden yazılı olarak işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna (İŞKUR) bildirmek zorundadır. Bildirimde çıkarmanın sebepleri, çıkarılacak işçi sayısı ve grupları ile işlemin süresi yer alır.

Fesih bildirimleri, işyeri sendika temsilcileriyle yapılacak görüşmelerin tamamlanmasının ardından ve bölge müdürlüğüne bildirim tarihinden itibaren otuz gün sonra hüküm doğurur. Bu süre, tarafların çözüm arayışı için öngörülmüştür.

Usule Aykırılığın Sonuçları

Toplu çıkarma usulüne uyulması, feshin geçerli bir sebebe dayanması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. İş güvencesi kapsamındaki işçiler bakımından geçerli sebep denetimi ayrıca yapılır.

İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak isterse, nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırmakla yükümlüdür. Bu, işçinin yeniden istihdamını gözeten bir güvencedir.

Görüşme Zorunluluğu ve Yeniden İşe Çağırma

4857 sayılı İş Kanunu m.29 uyarınca işveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirir. Bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceğine ilişkin bilgilerin bulunması zorunludur.

Bildirimden sonra işyeri sendika temsilcileri ile işveren arasında görüşme yapılması zorunludur; bu görüşmelerde toplu işçi çıkarmanın önlenmesi, çıkarılacak işçi sayısının azaltılması ya da çıkarmanın işçiler açısından olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi ele alınır ve toplantının yapıldığını gösteren bir belge düzenlenir. Fesih bildirimleri, işverenin toplu işçi çıkarma isteğini bölge müdürlüğüne bildirmesinden otuz gün sonra hüküm doğurur.

Kanun iki koruma daha getirir. İşveren, toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak isterse nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırır. Ayrıca işveren toplu işçi çıkarmaya ilişkin hükümleri, iş güvencesine ilişkin 18, 19, 20 ve 21'inci madde hükümlerinin uygulanmasını engellemek amacıyla kullanamaz; aksi hâlde işçi bu maddelere göre dava açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaç işçinin çıkarılması toplu çıkarma sayılır?

4857 sayılı İş Kanunu m.29'a göre bir ayda 20-100 işçilik işyerinde en az 10, 101-300 işçilik işyerinde en az yüzde on, 301 ve üzeri işçili işyerinde en az 30 işçinin çıkarılması toplu çıkarmadır.

Bildirim kime ve ne zaman yapılır?

En az otuz gün önceden işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve İŞKUR'a yazılı bildirim yapılır.

Çıkarılan işçilerin yeniden işe alınma önceliği var mı?

Evet. İşveren altı ay içinde aynı nitelikte iş için işçi almak isterse, nitelikleri uygun olan eski işçileri tercihen çağırmakla yükümlüdür.

Toplu işçi çıkarmada fesih ne zaman hüküm doğurur?

4857 sayılı Kanun m.29 uyarınca fesih bildirimleri, işverenin toplu işçi çıkarma isteğini ilgili bölge müdürlüğüne bildirmesinden otuz gün sonra hüküm doğurur. Bildirim ayrıca işyeri sendika temsilcilerine ve Türkiye İş Kurumuna da yapılır.