Toplu İş Sözleşmesinin Teşmili

Teşmilin Kavramı ve Amacı

Teşmil, toplu iş sözleşmesi bulunmayan işyerlerinde çalışma şartlarının iyileştirilmesi ve işçi toplulukları arasındaki dengesizliğin giderilmesi amacını taşır. Bu kurum, sendikal örgütlenmenin yetersiz kaldığı sektörlerde asgari çalışma standartlarının yayılmasını sağlar. Teşmil, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin yoğun olduğu sektörlerde önemli bir işlev üstlenmektedir.

Teşmil kararı, ancak yürürlükte bulunan bir toplu iş sözleşmesinin hükümlerinin, o sözleşmenin kapsamı dışındaki işyerlerine uygulanması şeklinde verilebilir; yeni bir toplu sözleşme oluşturma yetkisi teşmil ile tanınmaz. Bakanlık, teşmil kararını verirken ilgili işçi ve işveren sendikalarının görüşüne de başvurabilir.

Teşmilin Şartları

Teşmil kararı verilebilmesi için, o iş kolunda toplu iş sözleşmesi bulunmaması veya mevcut sözleşmelerin işçi topluluğunun önemli bir kısmını kapsamaması gibi şartların gerçekleşmesi gerekir. Bakanlık, ilgili tarafların görüşünü alarak bu kararı verir. Teşmil kararı, belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir ve bu süre sonunda yeniden değerlendirilir.

Teşmil kararı, belirli bir işyeri, işletme veya iş kolu için sınırlı olarak verilebilir ve karar Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer; bu karar geriye dönük olarak uygulanmaz. İşverenler, teşmil kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkına da sahiptir.

Teşmilin Sonuçları

Teşmil edilen toplu iş sözleşmesi hükümleri, karar kapsamındaki işyerlerinde çalışan tüm işçilere, sendika üyesi olup olmadıklarına bakılmaksızın uygulanır; bu yönüyle teşmil, toplu iş sözleşmesinin normal etkisinden farklıdır. Bu uygulama, sendikasız işyerlerinde çalışan işçilerin de belirli asgari haklardan yararlanmasını sağlar.

Teşmil kararının uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, iş mahkemelerinde çözümlenir; işveren teşmil edilen hükümlere uymazsa işçi bu hükümlere dayanarak alacak talebinde bulunabilir. İşçi, teşmil edilen hükümlere dayanarak doğrudan iş mahkemesinde alacak davası açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Teşmil kararını kim verir?

Teşmil kararı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilir.

Teşmil hangi işçilere uygulanır?

Karar kapsamındaki işyerinde çalışan tüm işçilere, sendika üyesi olup olmadığına bakılmaksızın uygulanır.

Teşmil yeni bir toplu sözleşme oluşturur mu?

Hayır, teşmil mevcut bir toplu iş sözleşmesinin hükümlerinin başka işyerlerine yayılmasıdır, yeni sözleşme oluşturmaz.