Telif Hakkı Uyuşmazlığında Delil Tespiti

Telif Uyuşmazlığında Delil Tespiti Nedir?

Delil tespiti, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş ya da ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması veya tanık dinlenmesi gibi işlemlerin yapılmasını isteme yoludur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 bu kurumu düzenler ve talep için hukuki yararın bulunmasını arar. Kanunda açıkça öngörülen hâllerde ayrıca hukuki yarar aranmaz.

Telif hakkı uyuşmazlıklarında delil tespiti; izinsiz çoğaltılmış nüshaların, lisanssız yazılım kurulumlarının, bir internet sitesindeki içeriğin veya yayının durumunun kaybolmadan kayıt altına alınmasını sağlar. İhtiyati tedbirden farklı olarak amacı ihlali durdurmak değil, mevcut durumu delil olarak sabitlemektir. Bu nedenle tespit talebi uygulamada çoğu kez ihtiyati tedbir talebiyle birlikte ileri sürülse de, ikisi birbirinden bağımsız hukuki kurumlardır. Tespit kararı tek başına ihlalin varlığına hükmetmez; elde edilen tutanak ve rapor, açılacak davada delil olarak değerlendirilir.

Görevli Mahkeme ve Delil Tespiti Talebinin İçeriği

Henüz dava açılmamışsa delil tespiti, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.401 uyarınca esas hakkındaki davaya bakacak olan mahkemeden ya da üzerinde keşif yahut bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu veya tanığın oturduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenir. Telif uyuşmazlıklarında esas davaya bakacak mahkeme, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.76'nın yollamasıyla belirlenen ihtisas mahkemesidir.

Talep dilekçeyle yapılır. Kanun m.402'ye göre dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı ya da gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ve aleyhine tespit istenen kişinin ad, soyad ile adres bilgileri yer alır. Mahkemece belirlenen tespit giderleri avans olarak ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz. Talep haklı bulunursa karar, dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir; kararda tespitin nasıl ve ne zaman yapılacağı da gösterilir.

Acele Hâllerde Tespit ve Tespit Dosyasının Kullanımı

Talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hâllerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.403 bu imkânı tanır. Bu yol, delilin karşı tarafça ortadan kaldırılması riskinin yüksek olduğu durumlarda önem taşır. Tespitin yapılmasından sonra tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği mahkemece kendiliğinden karşı tarafa tebliğ olunur.

Karşı taraf, tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir. Tespiti istenen vakıanın hangi delille tespit edileceğine karar verilmişse, o delilin toplanmasına ilişkin hükümler uygulanır. Kanun m.405 uyarınca delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır ve onunla birleştirilir; asıl davanın taraflarından her biri iddia veya savunmasını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir. Noterlerin Noterlik Kanunu uyarınca yapacağı vakıa tespitine ilişkin hükümler ise saklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Delil tespiti dava açılmadan önce istenebilir mi?

İstenebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 uyarınca ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti amacıyla, dava açılmadan önce de delil tespiti talep edilebilir.

Delil tespiti kararına itiraz edilebilir mi?

Edilebilir. Karşı tarafa tebligat yapılmaksızın yürütülen tespitlerde karşı taraf, tebliğden itibaren bir hafta içinde karara itiraz edebilir.

Delil tespiti yapan mahkemenin görevsiz olduğu ileri sürülebilir mi?

Sürülemez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.401 uyarınca esas hakkında açılan davada, delil tespiti yapan mahkemenin yetkisiz ve görevsiz olduğu ileri sürülemez.