Mazeret İzinleri

Mazeret İzninin Kapsamı

İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü halinde üç gün, eşinin doğum yapması halinde ise beş gün ücretli izin verilir. Bu süreler asgari niteliktedir ve toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle artırılabilir. Toplu iş sözleşmelerinde bu süreler genellikle daha uzun tutularak işçinin lehine iyileştirmeler yapılmaktadır.

En az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde hastalığın sürekli takibinin gerektiğini belirten sağlık kurulu raporuna dayanarak, yılda on güne kadar ücretli izin kullandırılır. Bu izin, çocuğun tedavisi devam ettiği sürece her yıl yeniden kullanılabilir nitelikte bir haktır.

İzin Kullanımının Usulü

Mazeret izni, olayın gerçekleştiği tarihten itibaren kullandırılır ve işveren bu izni erteleyemez veya başka bir zamana bırakamaz. İşçi, izni gerektiren olayı belgelemekle yükümlü olsa da, evlilik veya ölüm gibi durumlarda işverenin makul süreçte belge talep etme hakkı saklıdır. İşveren, mazeret izni talebini geciktirme veya başka bir güne erteleme hakkına sahip değildir.

Mazeret izni süresince işçi çalışmış gibi ücretine hak kazanır ve bu süre yıllık ücretli izin süresinden mahsup edilmez; ayrıca bu süreler kıdem hesabında çalışılmış gibi değerlendirilir. Bu süreler, işçinin kıdem hesaplamasında kesintisiz çalışma süresinden sayılır ve işçinin aleyhine yorumlanamaz.

İzin Verilmemesinin Sonuçları

İşverenin kanunda öngörülen mazeret izinlerini kullandırmaması, işçinin haklı nedenle fesih hakkını doğurabilecek nitelikte bir ihlaldir; zira bu izinler işçinin kişisel ve ailevi yaşamına ilişkin temel haklardandır. Özellikle ölüm ve doğum gibi ani gelişen olaylarda işverenin belge talebi makul bir süreye yayılmalıdır.

Uygulamada mazeret izni talepleri genellikle işyeri iç yönetmelikleriyle daha da genişletilebilir; ancak kanunda belirtilen asgari süreler işverenin sözleşme özgürlüğü ile daraltılamaz ve bu haktan feragat geçersizdir. İşçi, bu hakkının engellenmesi halinde iş müfettişliğine şikayette bulunma veya doğrudan dava açma yoluna başvurabilir.

Ek Madde 2'nin İki Fıkrası ve Hafta Tatiliyle İlişkisi

Mazeret izinleri, 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunla 4857 sayılı Kanuna eklenen Ek 2'nci maddede düzenlenmiştir. Birinci fıkraya göre işçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise on gün ücretli izin verilir.

İkinci fıkra ayrı ve daha az bilinen bir izin türü getirir: işçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir. Fıkra, iznin yalnızca bir ebeveyn tarafından kullanılabileceğini açıkça belirtir.

Bu izinlerin hafta tatili hakkına etkisi de düzenlenmiştir. 4857 sayılı Kanun m.46 uyarınca hafta tatiline hak kazanmada, Ek 2'nci maddede sayılan izin süreleri çalışılmış günler gibi hesaba katılır. Böylece mazeret izni kullanan işçi, o hafta bakımından hafta tatili ücretini kaybetmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlenme izni kaç gündür?

Evlenme halinde işçiye üç gün ücretli izin verilir.

Esin doğum yapması halinde ne kadar izin verilir?

Eşinin doğum yapması halinde işçiye beş gün ücretli izin verilir.

Mazeret izni yıllık izinden düşülür mü?

Hayır, mazeret izni yıllık ücretli izin süresinden mahsup edilmez.

Engelli çocuğun tedavisi için izin kaç gündür?

4857 sayılı Kanun Ek m.2 uyarınca en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılmak kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.