Komşuluk Hukuku ve Gürültü

Komşuluk Hukuku ve Taşkınlık Yasağı

Taşınmaz maliki, mülkiyet hakkını kullanırken komşularını olumsuz etkileyen taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.737). Özellikle gürültü, duman, koku, sarsıntı ve benzeri etkilerle komşuları rahatsız etmek hukuka aykırıdır.

Burada ölçüt, taşınmazın konumu, niteliği ve yerel âdetlere göre komşuların hoş görüyle karşılayabileceği sınırın aşılıp aşılmadığıdır.

Gürültü ve Rahatsızlık

Sürekli ve ölçüsüz gürültü, komşuluk hukukunda en sık karşılaşılan taşkın kullanım biçimidir. Kat mülkiyetine tabi yapılarda, kat maliki ve kiracıların diğer sakinleri rahatsız etmeme yükümlülüğü ayrıca düzenlenmiştir (KMK m.18).

Rahatsızlığın sürekliliği ve şiddeti, hukuki değerlendirmede belirleyici olur.

Hukuki Yollar

Taşkın kullanım nedeniyle zarar gören komşu, taşkınlığın önlenmesini (men) ve uğradığı zararın tazminini talep edebilir. Kat mülkiyetinde ise hâkimin müdahalesi yoluna da başvurulabilir.

Çözüm öncelikle uzlaşma ile aranabilirse de, sonuç alınamadığında dava yolu açıktır.

İspat ve Deliller

Gürültü nedeniyle açılan davalarda rahatsızlığın sürekliliğinin, şiddetinin ve hoşgörü sınırını aştığının ortaya konulması gerekir. Bu amaçla kolluğa yapılan ihbarlara ilişkin tutanaklar, yönetime verilen yazılı şikâyetler, karar defteri kayıtları ve tanık beyanları kullanılır. Mahkeme çoğu zaman keşif yapar ve bilirkişi görevlendirir; ölçüm, Çevresel Gürültü Yönetmeliği'nde belirlenen sınır değerler çerçevesinde değerlendirilir. Ses kayıtları ise hukuka uygun biçimde elde edilmiş olmak kaydıyla delil olarak değerlendirilebilir. İspat yükü kural olarak taşkınlığın varlığını ileri süren komşudadır; bu nedenle şikâyet öncesinde düzenli bir kayıt tutulması davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Rahatsızlığın gündüz ve gece saatlerine göre farklı ölçütlere tabi olduğu, konut bölgeleri ile karma ve ticari bölgeler bakımından ayrı sınır değerler öngörüldüğü gözden kaçırılmamalıdır. Bu nedenle şikâyetin; gürültünün hangi saatlerde, hangi sıklıkta ve ne kadar süreyle devam ettiğini gösterecek biçimde kayıt altına alınması önem taşır. Tek bir olaya dayanan başvurular çoğunlukla sonuçsuz kalır; süreklilik gösteren bir kayıt düzeni hem idari başvuruda hem de davada belirleyici olur. Tadilat ve taşınma gibi geçici nitelikteki gürültülerin makul ölçüde hoşgörüyle karşılanması beklenir; süreklilik taşımayan tek tük olaylar taşkın kullanım sayılmaz.

İdari Başvuru Yolu ve Kabahat Yaptırımı

Gürültüye karşı dava dışında idari yollar da işletilebilir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.36, başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye idari para cezası verilmesini öngörür. Konutlarda çıkarılan gürültü bakımından yaptırım kolluk tarafından, işyerleri ve eğlence yerleri bakımından ise yetkili belediye encümenince uygulanır. İdari para cezasına karşı, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Kolluğa yapılan başvurunun tutanağa bağlanmasının istenmesi, sonradan açılacak davada olayın tarihini ve niteliğini gösteren resmî bir belge sağlar.

İşyeri ve eğlence yerlerinden kaynaklanan sürekli gürültüde, belediyeye ve çevre ile şehircilik il müdürlüğüne yapılacak başvurularla ölçüm ve denetim istenebilir; sınır değerlerin aşıldığının tespiti hâlinde faaliyetin durdurulmasına kadar giden yaptırımlar uygulanabilir. İdari yola başvurulmuş olması, taşkınlığın önlenmesi ve tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Aksine, idari denetim sırasında düzenlenen tutanak ve ölçüm raporları hukuk davasında güçlü delil işlevi görür. Kat mülkiyetine tabi yapılarda ayrıca yönetim planındaki sessizlik saatlerine ilişkin kuralların ihlali, hâkimin müdahalesi istemine dayanak yapılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Komşu gürültüsüne karşı ne yapılabilir?

Taşkın ve sürekli gürültüye karşı taşkınlığın önlenmesi (men) ve tazminat talep edilebilir; kat mülkiyetinde hâkimin müdahalesi de istenebilir.

Her gürültü hukuka aykırı mıdır?

Hayır. Ölçüt, yerel âdet ve taşınmazın niteliğine göre komşuların hoş görüyle karşılayabileceği sınırın aşılmasıdır.

Kiracının gürültüsünden kim sorumlu?

Bağımsız bölümden yararlanan kiracı da rahatsız etmeme yükümlülüğüne tabidir; sorumluluk kullanan kişiye yönelebilir.