Komplikasyon, tıp biliminin öngördüğü sınırlar içinde ve gerekli özen gösterilmiş olmasına rağmen ortaya çıkabilen istenmeyen sonuçtur; malpraktis ise sağlık meslek mensubunun gerekli özeni göstermemesinden doğan zarardır. Ayrım, tazminat sorumluluğunun doğup doğmayacağını belirler. Ancak komplikasyonun sorumluluğu kaldırabilmesi için iki koşul aranır: söz konusu risk hastaya önceden anlatılmış ve 1219 sayılı Kanun m.70 uyarınca muvafakat alınmış olmalı, komplikasyon ortaya çıktıktan sonra da zamanında ve doğru biçimde yönetilmiş olmalıdır.
Komplikasyon, tıbbi girişimin niteliğinden kaynaklanan ve her türlü özen gösterilse dahi ortaya çıkabilen bir yan sonuçtur. Bu tür sonuçların istatistiksel olarak öngörülebilir olması, onların kaçınılabilir olduğu anlamına gelmez.
Malpraktis ise teşhis, tedavi veya takip aşamasında tıbbi standartlardan sapılmasıdır. Yanlış ilaç dozu, cerrahi alanda yabancı cisim bırakılması, endikasyon dışı girişim ve gerekli tetkiklerin yapılmaması tipik örneklerdir.
Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her nevi girişim için hastanın; hasta küçük veya kısıtlı ise veli ya da vasisinin önceden muvafakatini almak zorundadır. Büyük cerrahi girişimlerde bu muvafakatin yazılı olması gerekir.
Muvafakatin elektronik ortamda alınabilmesi de kanunda düzenlenmiştir; bu hâlde kimlik doğrulama yöntemleri kullanılır. Aydınlatma, girişimin niteliğini, alternatiflerini, olası riskleri ve tedavi edilmemesi hâlindeki sonuçları kapsamalıdır.
Bir sonucun komplikasyon sayılması, olayın hukuken sona erdiği anlamına gelmez. Komplikasyonun zamanında fark edilmemesi, uygun tedavinin geciktirilmesi veya hastanın sevk edilmemesi, başlı başına özen yükümlülüğüne aykırılık oluşturur.
Bu nedenle uyuşmazlıklarda iki soru ayrı ayrı incelenir: sonuç öngörülebilir bir komplikasyon mudur, komplikasyon ortaya çıktıktan sonra tıbbi standartlara uygun davranılmış mıdır. İkinci soruya olumsuz cevap verilmesi sorumluluğu doğurur.
Uyuşmazlıkta belirleyici olan tıbbi kayıtlardır. Anamnez, tetkik sonuçları, ameliyat notu, anestezi formu, hemşire gözlem kayıtları ve taburcu epikrizi eksiksiz tutulmalıdır. Kayıt eksikliği, özen yükümlülüğünün yerine getirildiğinin ispatını güçleştirir.
Değerlendirme kural olarak bilirkişi incelemesiyle yapılır. Raporda, uygulanan tıbbi girişimin endikasyonu, tekniği, zamanlaması ve komplikasyon yönetiminin ayrı ayrı ele alınması beklenir. Eksik veya çelişkili raporlara karşı itiraz edilmesi mümkündür.
Kamu veya özel sağlık kuruluşları ile vakıf üniversitelerinde görev yapan hekim ve diğer sağlık meslek mensuplarının mesleğin icrası kapsamındaki işlem ve uygulamaları nedeniyle yapılan soruşturmalarda, 3359 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesi uyarınca soruşturma izni Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından verilir.
Kamu kurumları ve devlet üniversitelerinde görev yapanlar bakımından, idarece ödenen tazminattan dolayı rücu edilip edilmeyeceğine ve rücu miktarına da aynı Kurul karar verir. Kurulun kararlarına karşı Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir.
Hasta bakımından ilk adım, tüm tıbbi kayıtların bir örneğinin talep edilmesidir. Kayıtlara erişim hakkı mevzuatla korunmuştur ve talebin yazılı biçimde yapılması önerilir.
Hekim ve kuruluş bakımından ise onam formunun matbu ifadelerle sınırlı kalmaması önemlidir. Hastaya özgü riskler, alternatifler ve reddin sonuçları formda yer almalı, aydınlatmanın kim tarafından ne zaman yapıldığı kayda geçirilmelidir.
Uygulamada bu başlıkla birlikte en çok merak edilen konulardan biri doğum sırasında tıbbi hata meselesidir.
Kaldırmaz. Riskin önceden anlatılmamış olması veya komplikasyonun zamanında ve uygun biçimde yönetilmemesi hâlinde sorumluluk doğar.
Açılabilir. İmzalı form tek başına yeterli değildir; aydınlatmanın kapsamı, anlaşılabilirliği ve girişime özgü risklerin anlatılıp anlatılmadığı ayrıca incelenir.
Bu girişimlerde hekimin yükümlülüğü daha ağır değerlendirilir. Beklenen sonucun ayrıntılı biçimde anlatılması ve gerçekçi bilgilendirme yapılması aranır.
Edilebilir. Eksik inceleme, çelişki veya gerekçesizlik hâllerinde ek rapor ya da yeni bir heyetten rapor alınması talep edilebilir.
Hizmet kusuru esasına göre idari yargıda ilgili idareye karşı tam yargı davası açılır. Hekime rücu edilip edilmeyeceği ise ayrı bir sürecin konusudur.
Aydınlatılmış onam, tıbbi uygulama hatası iddiaları, bilirkişi incelemesi ve tazminat süreçlerinde bize ulaşabilirsiniz.