Kısa Çalışma Ödeneği

Kısa Çalışmanın Şartları

İşveren; genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya işin tamamen ya da kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması hallerinde kısa çalışma uygulayabilir. Uygunluk tespiti sürecinde iş müfettişleri, işyerinde fiilen çalışma şartlarının azaldığını yerinde inceleyerek raporlar.

Kısa çalışma talebi, Türkiye İş Kurumuna iş müfettişleri aracılığıyla yapılan uygunluk tespiti sonucunda değerlendirilir; uygunluk tespiti olumlu sonuçlanmadan kısa çalışma ödeneği bağlanamaz. İşveren, kısa çalışma talebini gerekçeleriyle birlikte Türkiye İş Kurumuna yazılı olarak bildirmek zorundadır.

İşçinin Yararlanma Şartları

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmek için, işçinin kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yılda en az 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. Bu süreler dolmadan kısa çalışmaya başvuran işçiler, ödenekten yararlanamayabilir.

İşçi ayrıca, kısa çalışmaya tabi tutulduğu dönemde işsizlik ödeneğinden yararlanma şartlarını da kural olarak taşıması gerekir; hizmet akdinin feshedilmemiş olması ve işyerinde fiilen çalışmıyor olması aranır. Kısa çalışma süresince işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesi devam eder, sadece çalışma süresi geçici olarak azalır.

Ödeneğin Hesaplanması ve Süresi

Kısa çalışma ödeneği, işçinin günlük ortalama brüt kazancının belirli bir oranı esas alınarak hesaplanır ve işsizlik ödeneği tavanıyla sınırlıdır; ödenek, çalışmadığı sürelere karşılık olarak İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Ödenek, işçinin banka hesabına doğrudan Türkiye İş Kurumu tarafından yatırılır.

Kısa çalışma süresi, Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenen ve uzatılabilen bir süreyle sınırlıdır; bu süre boyunca işveren, işçinin sosyal güvenlik haklarına ilişkin belirli yükümlülüklerini kısmi olarak sürdürür. Kısa çalışma sona erdiğinde işveren, aynı şartlarla çalışmaya devam etme yükümlülüğü altındadır.

Ödeneğin Hesabı, Üst Sınırı ve 2024 Değişikliği

4447 sayılı Kanunun Ek 2'nci maddesi uyarınca günlük kısa çalışma ödeneği, sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde altmışıdır. Bu şekilde hesaplanan miktar, 4857 sayılı Kanunun 39'uncu maddesine göre on altı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde yüz ellisini geçemez.

25/1/2024 tarihli ve 7495 sayılı Kanunla maddede birkaç değişiklik yapılmıştır. Hak kazanma şartı yeniden yazılmış; ayrıca ödeneğin her ayın beşinde aylık olarak sigortalının kendisine ödeneceği, ödeme tarihini öne çekmeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının yetkili olduğu düzenlenmiştir. Aynı değişiklikle, kısa çalışma ödeneği olarak ödenen sürelerin, kısa çalışma başlama tarihinden itibaren üç yıl içindeki hizmet akdi fesihlerine istinaden yapılacak işsizlik ödeneği ödemelerine ilişkin hak sahipliği sürelerinden düşüleceği belirlenmiştir.

Ödeneğe ilişkin diğer kurallar da maddede yer alır: kısa çalışma ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz; nafaka borçları dışında onda birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik edilemez. Zorlayıcı sebeplerle kısa çalışma yapılması hâlinde ödemeler, 4857 sayılı Kanunun 24'üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve 40'ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Süreyi altı aya kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kısa çalışma ödeneği için uygunluk tespiti gerekir mi?

Evet, iş müfettişleri tarafından yapılan uygunluk tespitinin olumlu sonuçlanması gerekir.

İşçinin ne kadar sigortalılık süresi olmalıdır?

Kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olunması ve son üç yılda en az 450 gün sigortalı olarak çalışılıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olması aranır.

Ödenek nereden karşılanır?

Kısa çalışma ödeneği İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır.

Kısa çalışma ödeneği ne zaman ve nasıl ödenir?

4447 sayılı Kanun Ek m.2 uyarınca ödenek, 25/1/2024 tarihli ve 7495 sayılı Kanunla eklenen hükme göre her ayın beşinde aylık olarak sigortalının kendisine ödenir. Damga vergisi hariç vergi ve kesintiye tabi tutulmaz; nafaka borçları dışında onda birinden fazlası haczedilemez.