Kambiyo Senetlerine Mahsus Takipte Şikayet

Şikayetin Konusu

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.170/a uyarınca borçlu, alacaklının kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu hükümlerine göre takip hakkı bulunmadığını m.168'in üçüncü bendine göre şikayet yoluyla ileri sürebilir. Bu şikayet, senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığı veya alacaklının bu senede dayanarak takip yapma yetkisi olmadığı hallerinde gündeme gelir.

Örneğin senette kanunen aranan unsurlardan biri eksikse veya alacaklı senedin hamili değilse, borçlu bu eksiklikleri şikayet yoluyla icra mahkemesine bildirebilir. Bu, borca veya imzaya itirazdan farklı, doğrudan takip yetkisine yönelik bir savunmadır ve genellikle şekli eksikliklere dayanır. Bu tür eksiklikler, takibin başlangıcından itibaren geçersiz sayılmasına yol açabilecek nitelikte kabul edilir. Bu tür şekli eksiklikler, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ve dikkatle incelenmesi gereken hususlardandır.

İcra Mahkemesinin Resen İnceleme Yetkisi

İcra mahkemesi, süresinde yapılan şikayet veya itiraz dolayısıyla kendisine intikal eden işlerde, takibe dayanak kambiyo senedinin bu vasfı taşımadığını veya alacaklının kambiyo hukuku bakımından takip hakkına sahip olmadığını resen dikkate alarak takibi iptal edebilir. Bu yetki, kambiyo takibine özgü önemli bir güvencedir ve tarafların ayrıca talep etmesine gerek yoktur.

Ancak imza inkarı itirazı geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse, mahkemenin bu resen inceleme yetkisi uygulanmaz. Bu istisna, çelişkili davranışın önüne geçmeyi amaçlar ve borçlunun kendi beyanlarıyla bağlantılı olmasını sağlar. Bu resen inceleme yetkisi, kambiyo hukukunun şekli şartlarına uyulmasını güvence altına alan önemli bir denetim mekanizmasıdır. Bu yetki, mahkemenin dosyayı sadece tarafların talebiyle sınırlı kalmadan da değerlendirebilmesini sağlar.

İmzaya İtiraz ile Şikayetin Farkı

Kambiyo takibinde imzaya itiraz m.170'e göre ayrı bir usule tabidir ve satıştan başka takip işlemlerini durdurmaz, itiraz ciddi görülürse mahkeme takibin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir. Şikayet ise doğrudan takip hakkının bulunmadığı iddiasına dayanır ve inceleme kapsamı farklıdır.

Her iki başvuru da icra mahkemesine yapılır ve genel hükümler ile m.62 ila m.72 hükümleri, kambiyo takibine aykırı olmadıkça kıyasen uygulanır. Borçlunun hangi savunmayı seçeceği somut olaydaki eksikliğin niteliğine göre belirlenmelidir ve gerekirse iki savunma birlikte de ileri sürülebilir. Bu nedenle borçlu vekillerinin dosyayı hem şekli hem esasa ilişkin yönleriyle birlikte değerlendirmesi önerilir. Bu değerlendirme, dosyanın şekli ve esasa ilişkin yönlerinin birlikte ele alınmasını gerektirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo takibinde şikayet neyi hedefler?

Alacaklının kambiyo hukuku bakımından takip hakkı bulunmadığını veya senedin kambiyo senedi vasfı taşımadığını ileri sürmeyi hedefler.

İcra mahkemesi bu hususu kendiliğinden inceleyebilir mi?

Evet, süreli şikayet veya itiraz üzerine kendisine intikal eden işlerde bu hususları resen dikkate alabilir.

Şikayet ile imzaya itiraz aynı şey midir?

Hayır, imzaya itiraz senetteki imzanın borçluya aitliğine ilişkindir, şikayet ise takip hakkının varlığına yöneliktir.