İtirazın Geçici Kaldırılması ve m.68/a

Başvuru Şartları ve Süre

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68/a uyarınca alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir. Bu talep üzerine icra hâkimi taraflardan izahat alır ve borçlu, takibi yapan icra dairesinin yetki çevresinde ise duruşmada bizzat hazır bulunmak zorundadır, aksi bir davranış önemli sonuçlar doğurabilir.

Yetki çevresi dışında ödeme emri tebliği edilen borçlu istinabe yoluyla dinlenebilir. Mazeretini önceden bildirip belgelendirmeyen borçlunun duruşmaya gelmemesi halinde icra mahkemesi başka bir husus incelemeksizin itirazın geçici olarak kaldırılmasına karar verebilir. Bu kural, borçlunun süreçti geçiştirmesini önlemek için öngörülmüştür. Bu kurallar, borçlunun süreçten kaçınmasını önlemek ve incelemenin makul sürede tamamlanmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir. Bu kurallar, sürecin adil ve öngörülebilir sekilde ilerlemesini de güvence altına alır.

İmza İncelemesi

İcra mahkemesi, tatbike esas imza varsa bununla, yoksa borçluya yazdırılacak yazı ve attırılacak imzayla yapılacak karşılaştırmadan veya diğer delil ve karinelerden hareketle reddedilen imzanın borçluya ait oldugana kanaat getirirse itirazın geçici kaldırılmasına karar verir. Gerek görülmesi halinde, oturumun birden fazla defa ertelenmesine yol açmayacak şekilde bilirkişi incelemesi de yaptırılabilir.

Borçlu, inkar ettiği imzayı duruşmada veya alacaklının senedin aslını ibraz ettiği celsede kabul ederse hakkında para cezasına hükmolunmaz ve yargılama gideri de yükletilmez. Ancak kötüniyetle takibe sebebiyet veren borçlu yargılama giderlerinden sorumlu tutulur, bu da kötüniyetli inkarların caydırılmasını amaçlar. Bilirkişi incelemesi gerektiğinde dahi bu inceleme, oturumun birden fazla kez ertelenmesine yol açmayacak şekilde tek celsede tamamlanmaya çalışılır. Uygulamada mahkemeler bu incelemeyi genellikle tek celsede sonuçlandırmaya çalışır.

Para Cezası ve Tazminat

Mazeretsiz duruşmaya gelmeyen borçlu hakkında itirazın geçici kaldırılmasına ve senede dayanan takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına karar verilebilir. İmzanın borçluya ait oldugana karar verilmesi halinde de aynı oranda para cezası uygulanır, bu iki durum birbirinden bağımsız olarak değerlendirilir.

Borçlu borçtan kurtulma, menfi tespit veya iştirdat davası açarsa para cezasının infazı dava sonuna kadar ertelenir ve davayı kazanması halinde ceza ortadan kalkar. Talebin kabulü veya reddi halinde ayrıca yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilir, bu da sürecin ciddiyetini artırır. Bu yaptırımlar, tarafların sürece ciddiyetle yaklaşmasını sağlayan önemli bir caydırıcılık unsuru oluşturur.

Borçlunun Duruşmaya Gelmemesinin Sonuçları

İcra ve İflas Kanunu'nun 68/a maddesi, imzasını inkâr eden borçluya bir hazır bulunma yükümlülüğü getirir. Senet altındaki imzayı reddeden borçlu, takibi yapan icra dairesinin yetki çevresi içindeyse, itirazın kaldırılması için icra mahkemesi önünde yapılacak duruşmada mazeretini daha önce bildirip belgelendirmediği takdirde bizzat bulunmaya mecburdur. İcra dairesinin yetki çevresi dışında ödeme emri tebliğ edilen borçlu da istinabe yoluyla isticvabına karar verilmesi hâlinde aynı mecburiyete tabidir.

Bu yükümlülüğe uyulmamasının yaptırımı ağırdır. Yukarıda yazılı mazerete dayanmaksızın borçlunun duruşmada hazır bulunmaması hâlinde icra mahkemesince başka bir cihet incelenmeksizin itirazın muvakkaten kaldırılmasına ve borçlunun, senede dayanan takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûmiyetine karar verilir. Kanun bir güvence de öngörmüştür: duruşmaya gelmeyen borçlu hakkında bu sonuçların doğabilmesi için keyfiyetin davetiyeye yazılması şarttır.

İmzanın sonradan kabul edilmesi bazı sonuçları ortadan kaldırır. Borçlu inkâr ettiği imzayı, itirazın kaldırılması duruşmasında ve en geç alacaklının senedin aslını ibraz ettiği celsede kabul ederse hakkında para cezası hükmolunmaz ve kendisine yargılama giderleri yükletilmez; ancak kötü niyetle takibe sebebiyet veren borçlu yargılama giderlerinden sorumlu olur. Senedin aslı takip talebi anında icra dairesine tevdi edilmişse, icra dairesinin yetki çevresi içinde ödeme emri tebliğ edilen borçlu hakkında bu kolaylık uygulanmaz. Talebin kabulü hâlinde borçlu, reddi hâlinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Adli tatili de dikkate alarak son günü bulmak için hukuki süre hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın geçici kaldırılması hangi durumda uygulanır?

Takip özel bir senede dayanıyor ve borçlu itiraz sırasında imzayı reddetmişse bu yol işletilir.

Borçlu duruşmaya gelmezse ne olur?

Mazereti önceden bildirip belgelendirmediği sürece icra mahkemesi başka bir husus incelemeksizin itirazın geçici kaldırılmasına karar verebilir.

İmza tatbiki nasıl yapılır?

Mevcut imza örneklerinden veya borçluya yazdırılacak yazı ve imzadan, gerekirse bilirkişi incelemesinden yararlanılır.

İmzasını inkâr eden borçlu duruşmaya gelmezse ne olur?

İcra ve İflas Kanunu'nun 68/a maddesine göre, geçerli bir mazeret bildirilmeden duruşmaya gelinmemesi hâlinde icra mahkemesi başka bir hususu incelemeksizin itirazın muvakkaten kaldırılmasına ve borçlunun takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûmiyetine karar verir. Bu sonuçların doğabilmesi için durumun davetiyeye yazılmış olması şarttır. Borçlu borçtan kurtulma, menfi tespit veya istirdat davası açarsa para cezasının infazı dava sonuna kadar ertelenir.