İcra Mahkemesinde Duruşma ve Delil

İcra Mahkemesinde Hangi Yargılama Usulü Uygulanır?

İcra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerden sayılır ve bunlarda basit yargılama usulü uygulanır (İİK m.18/1). Bu, yazılı yargılamadaki dilekçe teatisi aşamalarının kısaltıldığı, hızlı bir usul anlamına gelir.

Talep ve cevaplar dilekçeyle yapılabileceği gibi icra mahkemesine ifade zaptettirmek suretiyle de yapılabilir (İİK m.18/2). Uygulamada dilekçe yolu tercih edilir; çünkü iddiaların ve delillerin eksiksiz ve düzenli biçimde dosyaya girmesi sonraki aşamalarda önem taşır.

İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı şikâyet ve itirazları inceleme görevi icra mahkemesi hâkimine aittir (İİK m.4). Bu nedenle icra dairesinin bir işlemine itiraz eden kişi, genel mahkemeye değil icra mahkemesine başvurur; şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gündür (İİK m.16).

Duruşma Yapılması Zorunlu mu?

Aksine hüküm bulunmayan hâllerde icra mahkemesi, duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder; duruşma yapılmayan işlerde kararını işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç 10 gün içinde verir (İİK m.18/3). Şikâyetlerin önemli bir kısmı bu nedenle dosya üzerinden sonuçlanır.

Mahkeme duruşma yapmaya karar verirse ilgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir. Yani tarafın duruşmaya gelmemesi, dosyanın işlemden kaldırılması sonucunu doğurmaz; mahkeme mevcut delillere göre karar verebilir.

Duruşmalar ancak zorunluluk hâlinde ve 30 günü geçmemek üzere ertelenebilir (İİK m.18/3). Mahkeme ayrıca şikâyet konusu işlemi yapan icra dairesinden açıklama istenip istenmeyeceğini de takdir eder; icra müdürlüğünün açıklaması çoğu dosyada belirleyici olur.

Hangi Deliller Sunulabilir?

İcra mahkemesi, işin niteliğine göre sınırlı ve hızlı bir inceleme yapar; özellikle itirazın kaldırılması gibi işlerde kanunun aradığı belgeler dışında geniş kapsamlı tanık dinletme yoluna gidilmez. Bu nedenle icra mahkemesinde en güçlü delil, resmî veya imzası ikrar edilmiş belgedir.

Örneğin ilamlı takipte icra emrine karşı borcun ödendiği veya ertelendiği iddiası, ancak resmî ya da usulüne göre onaylanmış belgeyle ya da mahkeme önünde ikrar edilmiş senetle ispat edilebilir; başvuru süresi icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gündür (İİK m.33).

Delillerin başvuru dilekçesiyle birlikte sunulması gerekir. İcra dosyasının tamamı mahkemece getirtilir; ancak dosyada bulunmayan belge, tutanak veya banka kaydı gibi deliller başvuran tarafından dilekçeye eklenmelidir.

İmza İtirazında Duruşmaya Katılım Zorunlu mu?

Adi senede dayanan takipte borçlu imzayı inkâr etmişse, alacaklı itirazın kendisine tebliğinden itibaren 6 ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/a). Bu işte duruşma kural olarak yapılır.

İmzayı reddeden ve icra dairesinin yetki çevresinde bulunan borçlu, mazeretini önceden bildirip belgelemediyse duruşmada bizzat bulunmak zorundadır. Mazeretsiz gelmeyen borçlu hakkında başka bir inceleme yapılmaksızın itirazın geçici kaldırılmasına ve takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına karar verilir; bunun için sonucun davetiyede yazılı olması şarttır (İİK m.68/a).

Mahkeme, imzanın borçluya ait olup olmadığını mukayese imzalar, yazdırılacak yazı ve imza veya bilirkişi incelemesiyle belirler; bilirkişi incelemesi oturumun bir defadan fazla ertelenmesine yol açmayacak biçimde yaptırılır.

Karar ve Kanun Yolu

İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (İİK m.363). Kanun, istinafa gidilebilmesi için belirli bir parasal sınır da öngörür ve bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel tutarı dosya bazında kontrol etmek gerekir.

İstinaf başvurusu, satış dışındaki icra işlemlerini kural olarak durdurmaz (İİK m.363). Bu nedenle icra mahkemesinde aleyhe çıkan bir karardan sonra, takibin durdurulması için ayrıca teminat veya tedbir yollarının değerlendirilmesi gerekebilir.

Bazı kararlar ise kanunda sayılan konular itibarıyla istinafa kapalıdır; örneğin kıymet takdirine ilişkin şikâyet üzerine verilen karar bunlardandır (İİK m.363). Kararın hangi gruba girdiği, süre kaçırılmadan incelenmelidir.

İcra Mahkemesine Başvururken Pratik Öneriler

Başvuru dilekçesinde talebinizi açık ve tek cümlelik bir sonuç hâlinde yazın; icra mahkemesi talebe bağlı kalarak hızlı karar verir. Dosya numarasını, işlemin tarihini ve öğrenme tarihini mutlaka belirtin; 7 günlük şikâyet süresi öğrenme tarihinden işler.

Delillerinizi dilekçeye ekleyin ve dosya üzerinden karar verilme ihtimalini göz önünde bulundurun. Duruşmaya çağrılmanız hâlinde gitmemek, kararın sizin dinlenmeniz olmaksızın verilmesi riskini doğurur.

Kararın tebliğinden sonra iki haftalık istinaf süresini takvime işleyin ve kararın parasal sınır nedeniyle kesin olup olmadığını kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra mahkemesinde her zaman duruşma yapılır mı?

Hayır. Aksine hüküm yoksa mahkeme duruşma yapıp yapmamayı takdir eder ve dosya üzerinden karar verebilir (İİK m.18).

Duruşmasız işlerde karar ne zaman çıkar?

Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç 10 gün içinde karar verir (İİK m.18).

İcra mahkemesinde duruşma kaç gün ertelenebilir?

Duruşmalar ancak zorunluluk hâlinde ve 30 günü geçmemek üzere ertelenebilir (İİK m.18).

Duruşmaya gitmezsem ne olur?

Mahkeme ilgilileri duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir (İİK m.18). İmza itirazında ise borçlu için ayrıca para cezası riski vardır (İİK m.68/a).

İcra dairesinin işlemine kaç gün içinde şikâyet edilir?

Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet edilebilir (İİK m.16).

İcra mahkemesinde tanık dinletilebilir mi?

İcra mahkemesinde inceleme sınırlıdır ve belge delili ön plandadır; bazı işlerde kanun yalnız belirli belgelerle ispata izin verir (örneğin İİK m.33). Tanık dinletme imkânı işin türüne göre değişir.

İcra mahkemesi kararına itiraz süresi ne kadar?

İstinaf süresi, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (İİK m.363).

İstinafa gitmek takibi durdurur mu?

Kural olarak hayır; istinaf başvurusu satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz (İİK m.363).

İcra mahkemesi hangi işlere bakar?

İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı yapılan şikâyetler ile itirazların incelenmesi icra mahkemesinin görevidir (İİK m.4).