İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirme

Görevlendirme Yükümlülüğü ve Kapsamı

İşveren, çalışan sayısı ve işyerinin tehlike sınıfına göre işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirmek veya bu hizmeti ortak sağlık ve güvenlik biriminden almak zorundadır. Bu yükümlülük, işyerinde çalışan sayısı az olsa dahi tehlike sınıfına göre doğabilir. Ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alınması, özellikle küçük işletmeler için maliyet açısından avantaj sağlamaktadır.

Bu hizmetlerin giderlerine ilişkin devlet desteğinden, kamu kurum ve kuruluşları hariç olmak üzere ondan az çalışanı bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerleri yararlanabilir; ondan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinin kapsama alınmasına ise Cumhurbaşkanı karar verebilir (6331 sayılı Kanun m.7). Bu hizmetlerin niteliği ve süresi, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre değişiklik gösterir.

İşyeri Hekiminin ve Uzmanın Görevleri

İşyeri hekimi, işçilerin sağlık gözetimini yapmak, işyeri ortamını sağlık açısından denetlemek, meslek hastalığı ve iş kazalarını önlemeye yönelik çalışmalar yürütmekle yükümlüdür. İş güvenliği uzmanı ise risk değerlendirmesi, tehlike tespiti ve önleyici tedbirlerin alınması konusunda işverene rehberlik eder. İşyeri hekimi ayrıca, çalışanların periyodik sağlık muayenelerini yapmak ve gerekli aşılanmaları takip etmekle de görevlidir.

Bu görevliler, işyerinde belirledikleri tehlikeleri ve alınması gereken önlemleri işverene yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür; işveren bu bildirimleri dikkate almazsa sorumluluğu artabilir. İş güvenliği uzmanı, işyerinde acil durum planlarının hazırlanmasına ve tatbikatların yapılmasına da katkı sağlar.

Yükümlülüğün İhlalinin Sonuçları

İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işverene idari para cezası uygulanır; ayrıca bir iş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesi halinde bu eksiklik işverenin kusurunu ağırlaştıran bir unsur olarak değerlendirilir. Bu bildirimlerin yazılı olarak yapılması, ileride doğabilecek sorumluluk tartışmalarında önemli bir delil niteliği taşır.

İşveren, bu görevlilerin bildirdiği tehlikeleri gidermezse, hem idari yaptırımlarla hem de olası bir kazada artan tazminat sorumluluğuyla karşı karşıya kalabilir. İşveren, bu görevlilerin bağımsızlığını korumalı ve onların görevlerini yerine getirmesini engelleyecek davranışlardan kaçınmalıdır.

Görevlendirme Seçenekleri ve İşverenin Destek Yükümlülüğü

6331 sayılı Kanunun 6'ncı maddesi işverene üç seçenek tanır. İşveren, çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel yoksa bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden ya da ÇASMER'lerden hizmet alarak yerine getirebilir.

Üçüncü seçenek işverenin kendisidir: belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir. 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca, belirlenen niteliklere ve belgeye sahip olmayan ancak elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıftaki işyeri işverenleri veya işveren vekilleri, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler hariç bu hizmetleri yürütebilir.

Görevlendirme tek başına yeterli değildir; maddede işverene destek yükümlülükleri de yüklenmiştir. İşveren, görevlendirdiği kişi veya hizmet aldığı kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi bütün ihtiyaçlarını karşılar; bu kişiler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlar; kendisine yazılı olarak bildirilen mevzuata uygun tedbirleri yerine getirir. Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde ise diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Her işyeri işyeri hekimi çalıştırmak zorunda mıdır?

Yükümlülük, işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre değişir; küçük ve az tehlikeli işyerlerinde farklı düzenlemeler uygulanabilir.

Görevlendirme yapılmazsa ne olur?

İşverene idari para cezası uygulanır ve bir iş kazasında işverenin kusuru ağırlaşabilir.

İş güvenliği uzmanı neyle görevlidir?

Risk değerlendirmesi yapmak, tehlikeleri tespit etmek ve önleyici tedbirler konusunda işverene rehberlik etmekle görevlidir.

İşveren iş güvenliği hizmetini kendisi yürütebilir mi?

6331 sayılı Kanun m.6 uyarınca işveren, belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahipse tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak bu hizmeti kendisi üstlenebilir. Ayrıca elliden az çalışanı olan az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla belirli hizmetler işveren tarafından yürütülebilir.