Garanti Belgesi ve Süresi

Garanti Belgesi Zorunluluğu

Üretici ve ithalatçılar, ürettikleri veya ithal ettikleri belirli mallar için garanti belgesi düzenlemek zorundadır (TKHK m.56). Garanti belgesi, malın ayıplı çıkması hâlinde tüketicinin başvurabileceği hakları güvence altına alır.

Satıcı, garanti belgesi kapsamındaki malın garanti belgesini tüketiciye vermekle yükümlüdür.

Garanti Süresi

Garanti süresi, malın teslim tarihinden itibaren başlar ve kural olarak iki yıldan az olamaz. Bazı mallar için bu süre kullanım ömrü veya özel düzenlemelerle farklılaşabilir.

Garanti süresi içinde ortaya çıkan ayıplarda tüketici, ücretsiz onarım dahil yasal haklarını kullanabilir.

Onarım ve Değişim

Garanti kapsamındaki malın arızalanması hâlinde tüketici ücretsiz onarım hakkına sahiptir. Malın tamir süresi azami onarım süresini aşarsa veya aynı arıza tekrarlanırsa, tüketici malın ücretsiz değiştirilmesini, bedel iadesini ya da ayıp oranında indirim talep edebilir.

Bu haklar, tüketicinin ayıplı mala ilişkin genel haklarıyla birlikte değerlendirilir.

Garanti Süresinin Uzaması ve Azami Onarım Süresi

Garanti süresi içinde arızalanan malın onarımı için geçen süre, garanti süresine eklenir. Böylece tüketici, cihazın veya aracın serviste kaldığı günler bakımından hak kaybına uğramaz. Onarımın tamamlanması gereken azami süre Garanti Belgesi Yönetmeliği'nde belirlenmiştir ve bu süre, tüketicinin arızayı yetkili servise ya da satıcıya bildirdiği tarihte işlemeye başlar. Sürenin başlaması için malın teslim edilmiş olması yeterlidir; ayrıca yazılı bir onarım talebi aranmaz. Malın onarım için teslim alınmaması ya da servise ulaştırılmaması hâlinde de sürenin işlediği kabul edilir; bu nedenle bildirimin tarihini gösteren bir kaydın oluşturulması gerekir.

Azami onarım süresi içinde arıza giderilemezse veya giderilemeyeceği anlaşılırsa, satıcı, üretici veya ithalatçı bakım süresince tüketiciye benzer özelliklere sahip bir mal tahsis etmekle yükümlü olabilir. Sürenin aşılması hâlinde tüketici, ücretsiz onarım yerine değiştirme, bedel iadesi veya bedelden indirim haklarına yönelebilir. Servis giriş ve çıkış tarihlerinin belgelenmesi bu bakımdan belirleyicidir; işlem fişi veya servis formu alınmadan malın servise bırakılmaması gerekir. Ayrıca aynı arızanın belirli aralıklarla yinelenmesi hâlinde malın ayıplı olduğu kabul edilerek diğer seçimlik haklara yönelmek mümkün hâle gelir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Sık karşılaşılan bir yanılgı, garanti belgesinin bulunmamasının tüketiciyi haklarından yoksun bıraktığı düşüncesidir. Belgeyi düzenleyip vermek üretici, ithalatçı ve satıcının yükümlülüğüdür; bu yükümlülüğün ihlali tüketici aleyhine sonuç doğurmaz. Fatura, satış fişi veya ödeme kaydıyla malın alındığı ve teslim tarihi ispat edilebilir. Bir diğer hata, garanti süresinin ayıptan sorumluluk süresiyle karıştırılmasıdır; tüketici, garanti kapsamı dışında kalsa bile ayıba ilişkin genel haklarını kullanabilir. Ayrıca garanti süresinin, malın satın alındığı değil tüketiciye teslim edildiği tarihte başladığı çoğu zaman gözden kaçırılır; sipariş üzerine getirilen ürünlerde bu fark önemli olabilir.

Yetkisiz servislerde yaptırılan müdahaleler nedeniyle garantinin kapsam dışı bırakılması da sık tartışılan bir konudur. Garantinin sona erdiğini ileri süren taraf, arıza ile yapılan müdahale arasındaki nedensellik bağını ispatla yükümlüdür; ilgisiz bir onarım tüm garantiyi ortadan kaldırmaz. Ayrıca kullanım kılavuzuna aykırılık iddiası, malın Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla birlikte teslim edilmiş olmasını gerektirir. Bu belgeler verilmemişse tüketiciye kusur yüklenmesi güçleşir. İkinci el satışlarda garantinin devredilip devredilmediği de sözleşmede ayrıca düzenlenmediği sürece uygulamada sürekli tartışma konusu olmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Garanti süresi en az kaç yıldır?

Garanti süresi kural olarak malın tesliminden itibaren iki yıldan az olamaz; bazı mallar için özel süreler bulunabilir.

Mal tamir edilemiyorsa ne olur?

Azami onarım süresi aşılır veya aynı arıza tekrarlanırsa tüketici ücretsiz değişim, bedel iadesi veya bedelden indirim talep edebilir.

Garanti belgesini kim verir?

Satıcı, garanti belgesi kapsamındaki malın belgesini tüketiciye vermekle yükümlüdür; düzenleme yükümlülüğü üretici ve ithalatçıdadır.