Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı ve Yaş Şartı

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Şartları

Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı, işçinin bağlı bulunduğu kurumdan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde doğar. Bu hak, yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu m.14 hükmünde düzenlenmiştir. İşçinin bu kapsamda ayrılabilmesi için aylığa ya da toptan ödemeye hak kazandığını ve ilgili kuruma başvurduğunu belgelemesi şarttır.

Kanun ayrıca yaş şartını henüz tamamlamamış işçiler için ayrı bir imkân tanımaktadır. 1475 sayılı Kanun m.14 birinci fıkrasının beşinci bendi uyarınca, yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayan işçi, yaş dışındaki şartları yerine getirmiş olmak kaydıyla kendi isteğiyle işten ayrılabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. Bu bent 4447 sayılı Kanunla eklenmiştir ve uygulamada geniş bir kesimi ilgilendirmektedir.

Yaş Dışındaki Şartlar ve Kurum Yazısı

Yaş dışındaki şartların tamamlanmasına dayanan ayrılmada, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı bakımından kişinin ilk sigortalılık tarihine göre değişen ölçütler uygulanır. 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlar bakımından on beş yıllık sigortalılık süresi ve üç bin altı yüz prim gün sayısı ölçütü gündeme gelirken, sonraki dönemde sigortalı olanlar bakımından yürürlükteki mevzuatta öngörülen süre ve gün sayıları esas alınır.

İşçinin bu yolla ayrılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan, yaş dışındaki emeklilik şartlarını taşıdığını gösteren yazıyı alması ve bu yazıyı işverene sunması gerekir. Yazının işverene ulaştığı tarih, fesih tarihi ve dolayısıyla tazminatın hesabında esas alınacak ücret bakımından belirleyicidir. Belge sunulmadan yapılan sade bir istifa beyanı, kıdem tazminatı hakkı doğurmayan olağan bir fesih olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle fesih bildiriminde ayrılma sebebinin açıkça yazılması önem taşır.

Fesih Usulü ve Hesaplamaya İlişkin Esaslar

Emeklilik veya yaş dışı şartların tamamlanması nedeniyle yapılan fesihte işçinin ihbar öneli verme yükümlülüğü bulunmaz; bu, kanundan doğan özel bir sona erme hâlidir. İşçi bu fesihte ihbar tazminatına hak kazanmaz. Buna karşılık kıdem tazminatı ile birikmiş yıllık izin ücreti ve ödenmemiş diğer alacaklarını talep edebilir.

Kıdem tazminatı, 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için otuz günlük ücret tutarında hesaplanır ve bir yıldan artan süreler için aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Hesaplamada giydirilmiş ücret esas alınır; çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanan, para ile ölçülmesi mümkün sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler dikkate alınır. Bir hizmet yılı için ödenecek tutar bakımından kanunda tavan sınırı öngörülmüş olup bu tavan dönemsel olarak değişmektedir. Tazminatın zamanında ödenmemesi halinde mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yaş dışındaki şartları tamamlayan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

Evet. Sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayıp yalnızca yaş şartı eksik olan işçi, Sosyal Güvenlik Kurumundan alacağı yazıyı işverene sunarak kendi isteğiyle ayrılabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.

Emeklilik nedeniyle ayrılan işçi ihbar tazminatı alır mı?

Hayır. Bu sona erme hâlinde işçinin ihbar öneli verme yükümlülüğü bulunmadığı gibi ihbar tazminatına da hak kazanmaz; talep edilebilecek olan kıdem tazminatı ile birikmiş diğer alacaklardır.

Kurum yazısı olmadan istifa edilirse ne olur?

Kurumdan alınan yazı sunulmadan yapılan istifa, kıdem tazminatı hakkı doğurmayan olağan bir fesih olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle yazının alınması ve fesih bildiriminde sebebin açıkça belirtilmesi önem taşır.