Kıdem Tazminatı Vergiye Tabi mi

Kıdem Tazminatından Gelir Vergisi Kesilir mi?

GVK m.25/7-a uyarınca 1475 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı gelir vergisinden müstesnadır. Kanuni sınırlar içinde kalan kıdem tazminatından gelir vergisi kesilmez.

Basın mesleğinde çalışanlar için aynı bentte ayrı bir sınır vardır: 5953 sayılı Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının, hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları istisna kapsamındadır. Bentte ayrıca hizmet ifa edilmeksizin ödenen ücretlerin tazminat sayılmayacağı belirtilmiştir.

Kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılmadığı, yani feshin nedeni, vergi istisnasının ön koşuludur. 1475 sayılı Kanun m.14, işverenin haklı neden dışındaki feshi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik, emeklilik, kadının evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılması ve ölüm gibi hâlleri sayar. Bu hâllerin dışında yapılan ödeme, adı kıdem tazminatı olsa bile istisnadan yararlanmayabilir.

İstisnanın Sınırı Nedir, Tavanı Aşan Kısım Vergilenir mi?

1475 m.14 uyarınca kıdem tazminatı, işçinin işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Hesap son ücret üzerinden yapılır ve ücrete ek olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır.

Aynı madde bir tavan öngörür: toplu sözleşmeler ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı Kanuna göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez. Tavan tutarı dönemsel olarak güncellendiğinden, fesih tarihindeki tutarın ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

GVK m.25/7-a’daki “ödenmesi gereken” ifadesi nedeniyle istisna, kanuna göre hesaplanan tutarla sınırlıdır. İşverenin sözleşme gereği tavanın üzerinde veya yıllık 30 günden fazla ödediği kısım istisnadan yararlanmaz ve GVK m.61 kapsamında ücret olarak vergilendirilir.

İkale ve İş Sonu Ödemeleri Nasıl Vergilendirilir?

GVK m.25/7-b uyarınca hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra karşılıklı sonlandırma (ikale) sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar ile iş kaybı, iş sonu ve iş güvencesi tazminatı gibi adlarla yapılan ödemeler, (a) alt bendindeki istisna tutarının hesabında dikkate alınmak şartıyla istisnadır.

Bu şu anlama gelir: kıdem tazminatı ile ikale kapsamındaki ek ödeme birlikte değerlendirilir ve toplam, çalışanın kanuna göre hesaplanan kıdem tazminatı tutarını aşmadıkça vergilendirilmez. Aşan kısım vergiye tabidir.

GVK m.61 ise 2018 değişikliğiyle bu ödemeleri açıkça ücret tanımına dahil etmiştir: hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra ikale kapsamında ve çeşitli adlar altında yapılan ödemeler ücret sayılır. İstisna sınırını aşan kısım bu hüküm uyarınca gelir vergisine tabi olur.

İhbar Tazminatı ve SGK Primi Yönünden Durum Nedir?

GVK m.25/7 istisnası kıdem tazminatına ilişkindir; ihbar tazminatı bu bentte sayılmamıştır. Bu nedenle ihbar tazminatı uygulamada ücret niteliğinde kabul edilerek gelir vergisine tabi tutulur. Çalışanın eline geçecek net tutar hesaplanırken bu fark gözetilmelidir.

Sosyal güvenlik primi yönünden ise durum farklıdır: 5510 sayılı Kanun m.80/1-b uyarınca kıdem, ihbar ve kasa tazminatı ile iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler prime esas kazanca tabi tutulmaz. Dolayısıyla hem kıdem hem ihbar tazminatından SGK primi kesilmez.

Kısacası kıdem tazminatı, kanuni sınırlar içinde hem gelir vergisinden hem SGK priminden muaftır; ihbar tazminatı ise primden muaf olmakla birlikte gelir vergisine tabidir.

Kıdem Tazminatı Hesabında Uygulamada Nelere Dikkat Edilmeli?

Hesaba esas ücret, 1475 m.14 uyarınca giydirilmiş ücrettir: çıplak ücrete ek olarak düzenli sağlanan yemek, yol, ikramiye gibi para ve para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır. Son bir yıl içinde ücrete zam yapılmışsa, zam tarihinden itibaren alınan ücretin ortalaması esas alınır.

Bordroda kıdem tazminatı üzerinden gelir vergisi kesildiğini gören çalışan, önce hesaplanan tutarın tavanı veya kanuni tutarı aşıp aşmadığını kontrol etmelidir. Tavanı aşmayan bir tutardan gelir vergisi kesilmişse, bu kesintinin düzeltilmesi işverenden ve gerekirse vergi idaresinden istenebilir.

Kıdem tazminatının geç ödenmesi de ayrı bir sonuç doğurur: 1475 m.14 uyarınca zamanında ödenmeyen kıdem tazminatı için açılan davada hâkim, gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.

Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, kıdem ve ihbar tazminatını aynı vergi rejimine tabi sanmaktır. Kıdem tazminatı kanuni sınırlar içinde gelir vergisinden istisnayken ihbar tazminatı vergiye tabidir; ikisi aynı bordroda ödendiğinde vergi kesintisinin yalnız ihbar kalemine ilişkin olması olağandır.

İkinci hata, ikale sözleşmesiyle ödenen ek tutarın tamamının vergisiz olduğunu düşünmektir. GVK m.25/7-b uyarınca ek ödeme, kıdem tazminatıyla birlikte kanuni kıdem tutarı sınırında değerlendirilir; bu sınırı aşan kısım vergilendirilir.

Üçüncü hata, tavanı fesih tarihine göre değil ödeme tarihine veya eski bir döneme göre hesaplamaktır. Tavan tutarı dönemsel olarak değiştiğinden, fesih tarihinde geçerli tavanın esas alınması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıdem tazminatından vergi kesilir mi?

Kanuna göre ödenmesi gereken kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır (GVK m.25/7-a).

Kıdem tazminatından SGK primi kesilir mi?

Hayır. Kıdem ve ihbar tazminatı prime esas kazanca tabi tutulmaz (5510 m.80/1-b).

İhbar tazminatı vergiye tabi mi?

İhbar tazminatı GVK m.25/7 istisnasında sayılmadığından uygulamada ücret olarak gelir vergisine tabi tutulur.

Tavanı aşan kıdem tazminatı vergilenir mi?

Evet. İstisna kanuna göre ödenmesi gereken tutarla sınırlıdır; tavanı aşan kısım ücret olarak vergilendirilir (GVK m.25/7-a ve m.61).

Kıdem tazminatı yılda kaç günlük ücret üzerinden hesaplanır?

Her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında hesaplanır (1475 m.14).

İkale sözleşmesiyle aldığım ek ödeme vergiden muaf mı?

Kıdem tazminatıyla birlikte kanuni kıdem tutarı sınırında kalan kısım istisnadır; aşan kısım vergilendirilir (GVK m.25/7-b).

Kıdem tazminatı hangi ücret üzerinden hesaplanır?

Son ücret ve buna ek olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatler, yani giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır (1475 m.14).

Gazetecilerin kıdem tazminatında istisna sınırı farklı mı?

Evet. 5953 sayılı Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarında hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan kısmı istisnadır (GVK m.25/7-a).

Kıdem tazminatı geç ödenirse hangi faiz uygulanır?

Dava sonunda hâkim, gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder (1475 m.14).