Tüketici Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk

Dava Şartı Arabuluculuğun Kapsamı

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesi uyarınca, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Dava şartı yerine getirilmeden açılan dava, usulden reddedilir.

Ancak Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesinde sınırlı olarak sayılan hâllerde dava şartı olarak arabuluculuk hükümleri uygulanmaz: tüketici hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar, tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar, 73 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen davalar, 74 üncü maddede belirtilen davalar ile tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar. Bu nedenle uyuşmazlığın parasal büyüklüğü ve türü, hangi yola gidileceğini belirler.

Sürecin İşleyişi ve Süreler

Başvuru, uyuşmazlık konusunun ait olduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve büro tarafından bir arabulucu görevlendirilir. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde başvuruyu sonuçlandırmakla yükümlüdür; bu süre zorunlu hâllerde sınırlı olarak uzatılabilir.

Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır ve icra edilebilir. Taraflar anlaşamazsa son tutanak düzenlenir ve tüketici, bu tutanağı dava dilekçesine ekleyerek tüketici mahkemesinde dava açabilir.

Arabuluculuk Giderleri ve Sonuçları

Tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşamamaları hâlinde, ilk toplantıya katılıp katılmadıklarına göre arabuluculuk ücreti ve giderleri konusunda farklı sonuçlar doğar. Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulabilir.

Bu düzenleme, tarafları süreci ciddiye almaya ve müzakereye özendirmeyi amaçlar. Arabuluculuk sürecinde tutulan tutanaklar ve beyanlar, aksine anlaşma olmadıkça sonraki davada delil olarak kullanılamaz.

Kapsam Dışı Beş Hâl ve Arabuluculuk Ücreti

Dava şartı arabuluculuk, 6502 sayılı Kanuna 22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunla eklenen 73/A maddesinde düzenlenmiştir. Kural olarak tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; ancak madde beş hâli açıkça kapsam dışında bırakır.

Kapsam dışı hâller şunlardır: tüketici hakem heyetinin görevi kapsamında olan uyuşmazlıklar; tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar; Kanunun 73'üncü maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen davalar; 74'üncü maddede belirtilen davalar; tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar. Bu hâllerde doğrudan dava açılabilir.

Ücret bakımından tüketici lehine bir düzenleme vardır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya tarafların anlaşması ya da anlaşamaması hâllerinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; bu ücret Arabuluculuk Ücret Tarifesinin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücret tutarını geçemez. Arabuluculuk sonrasında açılan dava tüketici lehine sonuçlanırsa ücret, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunur. Harç ve gider kalemlerini ayrı ayrı görmek için dava harcı ve gider hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Her tüketici davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır; Tüketici Hakem Heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ile kanunda sayılan istisnalar zorunluluk dışındadır. Tüketici mahkemesinde açılacak davalar bakımından ise kural olarak dava şartıdır.

Arabulucuya başvurmadan dava açarsam ne olur?

Mahkeme, dava şartı yokluğu nedeniyle davayı esasa girmeden usulden reddeder. Bu nedenle tutanak alınmadan dava açılması tavsiye edilmez.

Arabuluculukta anlaşırsak belge bağlayıcı mı?

Evet; usulüne uygun düzenlenen ve icra edilebilirlik şerhi taşıyan anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir.

Hakem heyeti kararına itiraz için arabulucuya başvurmak gerekir mi?

Gerekmez. 6502 sayılı Kanun m.73/A, tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazları dava şartı arabuluculuğun kapsamı dışında tutar. Hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar ile taşınmazın aynından doğan tüketici uyuşmazlıkları da kapsam dışıdır.