HMK m. 240 uyarınca davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir. Tanık gösteren taraf; dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların ad-soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. Bu listede gösterilmemiş kimseler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.
Liste iki unsuru içermelidir: hangi vakıanın tanıkla ispatlanacağı ve tanıkların kimlik ile tebliğe elverişli adres bilgileri.
Vakıa belirtilmeden verilen listeler eksik kabul edilir; hangi tanığın hangi olayı anlatacağı gösterilmelidir.
Listede gösterilmeyen kişiler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez. Bu kural, yargılamanın uzamasını önler.
Bu nedenle liste hazırlanırken tüm olası tanıklar düşünülmeli; sonradan hatırlanan tanık için imkân bulunmadığı unutulmamalıdır.
Listede adres gösterilmemiş veya gösterilen adreste tanık bulunamamışsa, tarafa adres göstermesi için işin niteliğine uygun kesin süre verilir.
Bu süre içinde adres gösterilmez veya yeni adres de doğru değilse, o tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır. Adres araştırması bu nedenle liste öncesinde yapılmalıdır.
Tanık listesi verildikten sonra ikinci bir liste verilemez; bu kural, delillerin sonradan çoğaltılarak yargılamanın uzatılmasını engeller. Bu nedenle liste hazırlanırken tüm tanıklar tek seferde bildirilmelidir.
Tanığın ad ve soyadı ile tebliğe elverişli adresinin gösterilmesi gerekir. Adres eksik veya hatalıysa mahkeme, tarafa kesin süre verir; bu süre içinde adres bildirilmezse o tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır.
Tanık, davada taraf olmayan üçüncü kişidir; tarafın kendisi tanık olarak dinlenemez. Tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişiler kanunda sayılmıştır ve bu kişiler çekinme sebebini açıklamak zorundadır.
Duruşmada tanığa önce mahkeme, sonra taraf vekilleri soru yöneltir. Tanık beyanı tutanağa geçirilir ve tanığa okunarak imzalatılır; beyanlar arasındaki çelişkiler yüzleştirme yoluyla giderilebilir.
Kanunda sayılan yakınlık ve meslek sırrı hâllerinde tanıklıktan çekinme hakkı vardır; çekinme sebebi mahkemeye bildirilir.
Çekinme hakkı bulunmayan tanığın gelmemesi hâlinde zorla getirme ve disiplin para cezası gibi yaptırımlar uygulanabilir.
Tanığın davetiyeye rağmen gelmemesi hâlinde mahkeme, tanığın zorla getirilmesine karar verebilir ve gelmemesinden doğan giderleri tanığa yükletebilir. Ayrıca disiplin para cezası uygulanabilir.
Yurt dışında bulunan tanıkların dinlenmesi istinabe yoluyla yapılır; bu yol zaman aldığından, tanık listesinde bu kişilere yer verilirken süreç planlaması yapılmalıdır.
Tanık, yemin ettirildikten sonra dinlenir; taraflar hâkim aracılığıyla soru yöneltebilir. Beyanlar tutanağa geçirilir.
Tanık beyanı takdiri delildir: hâkim, beyanın diğer delillerle uyumunu ve tanığın taraflarla ilişkisini değerlendirerek sonuca varır. Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde tanık dinlenemez.
Tanık ücreti ve yol gideri, tanığı gösteren tarafça karşılanır. Mahkemenin belirlediği ücret yatırılmazsa tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılabilir.
Tanık beyanının delil değeri hâkimin serbest takdirine tabidir. Beyanın tek başına hükme esas alınıp alınamayacağı, diğer delillerle uyumuna ve tanığın taraflarla ilişkisine göre değerlendirilir.
Tanık sayısı ihtiyaç kadar tutulmalı; gereksiz tanık, yargılamayı uzatır ve gider avansını artırır.
Adresler güncel olmalı; nüfus ve adres kayıt sisteminden teyit edilmesi süre kaybını önler.
Tanığın taraflarla akrabalık veya iş ilişkisi varsa bu husus baştan bilinmeli; karşı taraf bunu beyanın güvenilirliği tartışmasında kullanacaktır.
Davada taraf olmayan kişiler tanık gösterilebilir.
Dinletilmek istenen vakıa ile tanıkların ad-soyad ve tebliğe elverişli adreslerini içeren liste mahkemeye sunulur.
Hayır; listede gösterilmeyen kişiler dinlenemez ve ikinci liste verilemez.
Kesin süre verilir; süre içinde doğru adres gösterilmezse o tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır.
Takdiri delildir; hâkim diğer delillerle birlikte değerlendirir. Senetle ispat zorunlu hâllerde tanık dinlenemez.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.