Boşanma Davasında Tanık

Boşanma Davasında Kimler Tanık Olabilir?

Davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir (HMK m.240/1). Kanun akrabaları, komşuları veya iş arkadaşlarını tanıklıktan dışlamaz; bu nedenle eşlerin anne, baba, kardeş ve arkadaşları da tanık olabilir.

Boşanma davalarında evlilik içi olayları en yakından bilenler çoğu zaman aile üyeleridir. Yargı uygulamasında akraba tanıkların beyanları, salt yakınlık nedeniyle değersiz sayılmaz; ancak diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Tanığın davada yararı bulunması gibi tanıklığının doğruluğu konusunda kuşku yaratan sebepler varsa, taraflardan biri bunu iddia ve ispat edebilir (HMK m.255). Örneğin tarafla husumeti olan veya mal paylaşımında çıkarı bulunan tanığın durumu mahkemeye bildirilebilir.

Tanık Listesi Nasıl Verilir, Sonradan Tanık Eklenebilir mi?

Tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların ad, soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar; listede gösterilmeyen kimse tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240/2).

Adres gösterilmemiş veya tanık gösterilen adreste bulunamamışsa, tarafa işin niteliğine uygun kesin süre verilir. Bu sürede adres bildirilmez veya yeni adres de yanlışsa o tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.240/3).

Bu nedenle tanık listesi özenle hazırlanmalı, her tanığın hangi olaya (şiddet, hakaret, sadakatsizlik, eve gelmeme gibi) tanıklık edeceği yazılmalıdır. Sonradan hatırlanan tanık, ikinci liste yasağı nedeniyle çoğu zaman dinletilemez.

Tanık Mahkemeye Nasıl Çağrılır ve Dinlenir?

Tanık davetiye ile çağrılır ve davetiyenin duruşmadan en az bir hafta önce tebliğ edilmesi gerekir; davetiye gönderilmeden taraflarca hazır bulundurulan tanık da dinlenir (HMK m.243).

Tanıklık için çağrılan herkes gelmek zorundadır. Usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirtilir, gelmemesinin sebep olduğu giderlere ve disiplin para cezasına hükmolunur (HMK m.245).

Tanıklar hâkim tarafından ayrı ayrı dinlenir; biri dinlenirken diğerleri salonda bulunamaz ve gerektiğinde yüzleştirilir. Tanık bildiğini sözlü açıklar, kural olarak yazılı not kullanamaz (HMK m.261). Taraf vekilleri tanığa doğrudan, taraflar ise hâkim aracılığıyla soru sorabilir (HMK m.152).

Akrabalar Tanıklıktan Çekinebilir mi?

Evet. Taraflardan birinin nişanlısı, evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşi, kendisinin veya eşinin altsoy ve üstsoyu, evlatlık ilişkisi bulunanlar ve üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımları tanıklıktan çekinebilir (HMK m.248).

Çekinme bir haktır, yasak değildir. Anne, baba veya kardeş isterse tanıklık yapabilir; istemezse tanıklıktan çekindiğini bildirir ve dinlenmez. Bu durum, yakınlarına güvenerek tanık listesi hazırlayan taraf için önemli bir risktir.

Ortak çocukların tanıklığı ise ayrı bir hassasiyet taşır. Çocuklar da çekinme hakkına sahiptir ve uygulamada anne ile baba arasındaki uyuşmazlıkta çocuğun tanık olarak gösterilmesinden mümkün olduğunca kaçınılır.

Tanık Beyanı Boşanmada Ne Kadar Etkilidir?

Hâkim boşanma davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz, taraflara yemin öneremez ve tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz (TMK m.184).

Bu nedenle boşanma davalarında tanık beyanları çoğu zaman belirleyici delildir. Kanuni istisnalar dışında hâkim delilleri serbestçe değerlendirir (HMK m.198); görgüye dayanan beyan, duyuma dayanan beyandan daha güçlü kabul edilir.

Gerçeğe aykırı tanıklık suçtur: mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık yapan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.272/2). Tanığa ne söyleyeceğini ezberletmek hem beyanın inandırıcılığını zedeler hem de ceza riski doğurur.

Tanık Listesini Hazırlarken

Önce ispat etmek istediğiniz olayları tarih sırasıyla yazın, sonra her olayı kimin kendi gözüyle gördüğünü belirleyin. Duyuma dayalı tanık yerine olaya bizzat tanık olan kişiler tercih edilmelidir.

Her tanığın güncel ve tebliğe elverişli adresini doğrulayın. Yanlış adres, kesin süre içinde düzeltilmezse tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılmanıza yol açar.

Tanıklarınıza yalnızca duruşma günü ve yeri hakkında bilgi verin; beyan içeriğini yönlendirmeyin. Yakın akrabalarınızın çekinme hakkı bulunduğunu da hesaba katarak listeye akraba dışı tanıklar eklemeniz, ispatı güçlendirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Annem veya kardeşim boşanma davasında tanık olabilir mi?

Evet. Taraf olmayan herkes tanık olabilir; ancak yakın akrabalar isterse tanıklıktan çekinebilir (HMK m.240, 248).

Tanık listesine sonradan isim eklenebilir mi?

Hayır. Listede gösterilmeyen kişi dinlenemez ve ikinci liste verilemez (HMK m.240/2).

Tanık mahkemeye gelmezse ne olur?

Usulüne uygun çağrılan ve mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirtilir ve disiplin para cezasına hükmolunur (HMK m.245).

Tanığı davetiyesiz duruşmaya getirebilir miyim?

Evet. Taraflarca hazır bulundurulan tanık da dinlenir (HMK m.243).

Kaç tanık gösterebilirim?

Kanunda sabit bir sayı yoktur; ancak mahkeme yeterli bilgi edinirse geri kalan tanıkları dinlemeyebilir (HMK m.241).

Tanık yazılı notla ifade verebilir mi?

Kural olarak hayır; tarih ve rakam gibi hususlar için hâkim izin verebilir (HMK m.261).

Karşı tarafın tanığına soru sorabilir miyim?

Taraflar hâkim aracılığıyla, vekiller doğrudan soru sorabilir (HMK m.152).

Eşim boşanma sebebini kabul ederse tanığa gerek kalır mı?

Tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz; hâkim olguya vicdanen kanaat getirmelidir (TMK m.184).

Yalan tanıklığın cezası nedir?

Mahkeme huzurunda gerçeğe aykırı tanıklık yapana bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.272/2).