Sipariş Edilmeyen Mal veya Hizmet Gönderilmesi

Sipariş Edilmeyen Mal Gönderimi Nedir

Sipariş edilmeyen mal veya hizmet, tüketicinin herhangi bir talebi olmaksızın kendisine gönderilen ürün ya da sunulan hizmettir. Bu durumda tüketiciye karşı hiçbir hak ileri sürülemez ve bedel istenemez. Tüketicinin sessiz kalması ya da malı kullanmış olması, sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı olarak yorumlanamaz. Tüketicinin malı geri göndermek veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü de bulunmaz.

Bu koruma genel hükümlerle de uyumludur. Türk Borçlar Kanunu, ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesinin öneri sayılmayacağını ve bu şeyi alan kişinin onu geri göndermek veya saklamakla yükümlü olmadığını düzenler. Tüketici işlemlerinde koruma daha da güçlendirilmiş, kullanmanın dahi kabul anlamına gelmeyeceği açıkça belirtilmiştir. Böylece gönderilen ürünü deneyen ya da ambalajını açan tüketicinin borç altına sokulması engellenmiştir. Kural yalnızca fiziki mallar için değil, talep edilmeden sunulan hizmetler bakımından da uygulanır.

Sessiz Kalma, Kullanma ve İspat Yükü

Uygulamada en sık görülen senaryo, bir aboneliğe ya da paket hizmete tüketicinin talebi olmaksızın ek ürün veya hizmet eklenmesi ve bedelin faturaya yansıtılmasıdır. Bir mal veya hizmetin sipariş edildiğini iddia eden taraf, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Dolayısıyla satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin açık talebini ortaya koyan bir kayıt, ses kaydı, elektronik onay ya da imzalı belge sunamıyorsa bedel talebi dayanaksız kalır.

Sessiz kalmanın kabul sayılmaması kuralı, sözleşmenin kurulmasına ilişkin irade beyanının açık olması gerektiğine dayanır. Faturanın ödenmemiş olması, ürünün iade edilmemesi ya da tüketicinin itiraz etmemiş olması tek başına sözleşmenin kurulduğu sonucunu doğurmaz. Buna karşılık tüketici, gönderilen ürünü kasten hasara uğratır ya da haksız biçimde üçüncü kişiye devrederse genel hükümler çerçevesinde sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle ürünün olduğu gibi muhafaza edilmesi, zorunlu olmamakla birlikte olası tartışmaları önleyen pratik bir tutumdur.

Tüketicinin Başvurabileceği Yollar

Bedel tahsil edilmişse tüketici öncelikle satıcı veya sağlayıcıya yazılı başvuruda bulunarak iade talep edebilir. Sonuç alınamazsa, parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurulabilir. Hakem heyetlerinin görev alanını belirleyen parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; başvurudan önce güncel tutarın kontrol edilmesi yerinde olur. Başvuruda fatura, ekstre ve yazışmalar delil olarak sunulmalıdır.

Sipariş edilmeyen mal veya hizmet gönderimi, aynı zamanda haksız ticari uygulama ya da abonelik mevzuatına aykırılık boyutu taşıyabilir. Bu nedenle Ticaret Bakanlığı il müdürlüklerine yapılacak ihbar ve şikâyet başvuruları idari denetim mekanizmasını harekete geçirebilir. Tüketicinin bir zarara uğraması hâlinde genel hükümlere göre tazminat talebi de gündeme gelebilir. Tahsil edilen bedelin iadesinde ayrıca faiz istenebileceği gözden kaçırılmamalıdır. Her olayın kendi somut koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sipariş etmediğim ürünü iade etmek zorunda mıyım?

Hayır. Kanun, tüketicinin sipariş edilmeyen malı geri göndermek veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını açıkça düzenlemiştir. Malın gönderilmesi tüketiciye karşı bir hak doğurmaz ve bedel talep edilemez.

Ürünü kullanırsam sözleşmeyi kabul etmiş sayılır mıyım?

Sayılmazsınız. Tüketicinin sessiz kalması ya da mal veya hizmeti kullanmış olması, sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı olarak yorumlanamaz. Kabulün açık bir irade beyanına dayanması gerekir.

Sipariş verdiğimi kim ispat etmek zorundadır?

Bir mal veya hizmetin sipariş edildiğini iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür. Yani satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin talebini gösteren kayıt veya belgeyi sunmak durumundadır.