Kambiyo Senetlerine Özgü Takip

Takibin Avantajları

Kambiyo senetlerine özgü takipte borçlunun itirazı kural olarak takibi durdurmaz; itiraz icra mahkemesine yapılır ve dar yetkili bir incelemeye tabidir.

Borca ve İmzaya İtiraz

Borçlu, beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak borca veya imzaya itiraz edebilir. İmzaya itirazda inceleme, senet üzerindeki imza üzerinden yapılır.

Şekil Şartları

Senedin kambiyo vasfı taşıması, takibin bu yoldan yürütülmesinin ön şartıdır. Şekil şartlarındaki eksiklik takip yolunu kapatabilir.

İtirazın İcra Mahkemesine Yapılması

Kambiyo takibinde borca ve imzaya itiraz, beş gün içinde icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. İmzaya itiraz, satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz (İİK m.170/1); icra mahkemesi itirazı ciddi görürse takibin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir (m.170/2).

Senedin Unsurları

Senedin kambiyo vasfı taşıması (bono için 'bono/emre yazılı senet' ibaresi, kayıtsız şartsız bedel taahhüdü, vade, keşide yeri-tarihi ve imza gibi unsurlar) bu takip yolunun ön şartıdır. Unsur eksikliği takip yolunu kapatabilir.

Ödeme Emri ve Takipteki Süreler

İcra ve İflas Kanunu'nun 168. maddesine göre icra memuru, senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet sureti ile birlikte hemen bir ödeme emri gönderir. Bu ödeme emrinde, borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödeme emrinde yazılı olan icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarı yer alır. Ayrıca takibin dayanağı olan senet kambiyo senedi vasfını taşımıyorsa, bu durumun beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülmesi gerektiği borçluya bildirilir.

Borca ve imzaya itirazlar da beş günlük süreye tabidir. Borçlu; borçlu olmadığını, borcun itfa edildiğini, mehil verildiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını veya yetki itirazını sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bir dilekçeyle bildirmek zorundadır. Mal beyanı bakımından ise itiraz edilmediği ve borç ödenmediği takdirde on gün, itiraz edilip de reddedildiği takdirde üç gün içinde beyanda bulunulması gerekir. İmzasını haksız yere inkâr eden borçlunun takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edileceği de düzenlenmiştir.

Kambiyo Senetlerinde Zamanaşımı

Kambiyo takibinin işletilebilmesi bakımından alacağın zamanaşımına uğramamış olması da önem taşır. Türk Ticaret Kanunu'nun 749. maddesine göre poliçeyi kabul edene karşı ileri sürülecek istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Hamilin cirantalar ile düzenleyene karşı ileri süreceği istemler ise süresinde çekilen protesto tarihinden veya senette gidersiz iade kaydı bulunuyorsa vadenin dolduğu tarihten itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Kanunun 778. maddesi uyarınca zamanaşımına ilişkin bu hükümler bono hakkında da uygulanır.

Çekte durum farklıdır. Türk Ticaret Kanunu'nun 814. maddesine göre hamilin cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle; çek borçlularından birinin diğerine karşı sahip olduğu başvurma hakları ise bu borçlunun çeki ödediği veya çekin dava yoluyla kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı dolmuşsa senede dayalı bu özel takip yolu kapanır ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanan talepler ayrıca değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo senetlerine özgü takip hangi senetler için yapılır?

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için bu özel takip yoluna başvurulabilir. Takip, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.167 ve devamında düzenlenmiştir. Senedin kambiyo vasfı taşıması, yani kanunda aranan şekil şartlarını eksiksiz içermesi bu yolun ön şartıdır.

Kambiyo takibine itiraz süresi kaç gündür ve nereye yapılır?

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak borca veya imzaya itiraz edebilir. İtiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; imzaya itiraz hâlinde mahkeme satıştan başka icra işlemlerini durdurabilir. İnceleme, icra mahkemesince dar yetkili biçimde ve senet üzerinden yapılır; itirazın reddi hâlinde takip kaldığı yerden devam eder.

Senette unsur eksikliği varsa kambiyo takibi yapılabilir mi?

Hayır; senedin kambiyo vasfını taşımaması bu takip yolunu kapatır. Bono bakımından senet ibaresi, kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade ile keşide yeri ve tarihi, lehtarın adı ve düzenleyenin imzası gibi unsurlar aranır. Unsurlar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiştir.