İflas Yoluyla Takip

İflas Yoluyla Takip Nedir?

İflas yoluyla takip, yalnızca iflasa tabi borçlular (kural olarak tacirler) hakkında başvurulabilen bir cebri icra yoludur. Bu yolda, borçlunun belirli bir malına değil, tüm malvarlığına yönelik kollektif bir tasfiye amaçlanır (İİK m.154 vd.).

Haciz yolundan farklı olarak iflasta, borçlunun tüm alacaklıları topluca tatmin edilmeye çalışılır.

Takip Türleri ve Süreç

İflas yoluyla takip; genel iflas yolu, kambiyo senetlerine özgü iflas yolu ve doğrudan iflas gibi türlere ayrılır. Alacaklının talebi üzerine borçluya ödeme emri gönderilir; borç ödenmez ve itiraz da kaldırılırsa alacaklı, ticaret mahkemesinde iflas davası açar.

Mahkemenin iflas kararıyla borçlu müflis hâline gelir.

İflasın Sonuçları

İflas kararıyla borçlunun haczedilebilen tüm malvarlığı iflas masasını oluşturur ve bu masa, tüm alacaklıların tatmini için tasfiye edilir. İflas masası, iflas idaresi tarafından yönetilir.

İflas süreci karmaşık ve teknik olduğundan, hak kaybını önlemek için profesyonel takip önemlidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İflas yoluyla takipte yetki, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer icra dairesine aittir; bu yetki kesindir ve taraflar sözleşmeyle değiştiremez (İİK m.154). Muamele merkezi, ticaret siciline kayıtlı merkezle her zaman örtüşmeyebilir; fiilî yönetim yeri esas alınır. Merkezini iflas talebinden kısa süre önce başka yere taşıyan borçlu bakımından kanun özel bir kural öngörür ve yetki eski merkeze göre belirlenebilir. Yetkisiz icra dairesinde başlatılan takip, süresinde ileri sürülen yetki itirazı üzerine iptal edilir. Yetki itirazının süresinde ve usulüne uygun biçimde ileri sürülmemesi hâlinde ise takip yetkili dairede yürütülmüş sayılır.

İflas davası ticaret mahkemesinde görülür ve bu görev kuralı kamu düzenindendir. Mahkeme, borçlunun iflasa tabi kişilerden olup olmadığını, alacağın varlığını ve takibin usulüne uygun yürütülüp yürütülmediğini resen inceler. İflas davasında duruşma açılması zorunludur; dosya üzerinden karar verilemez. Borçlunun iflasa tabi olmadığının anlaşılması hâlinde talep reddedilir ve alacaklı haciz yoluna yönelmek durumunda kalır. Bu nedenle takip yolunun baştan doğru seçilmesi, hem zaman hem de masraf kaybını önleyen en önemli adımdır. Alacaklının depo kararı gibi ara aşamaları yakından izlemesi, davanın uzamasını önleyen bir diğer unsurdur.

Sonuçları ve Kararın İcrası

İflas kararıyla birlikte müflisin haczedilebilir tüm malvarlığı masayı oluşturur ve borçlunun bu malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi sona erer; masaya yapılmayan ödemeler alacaklılara karşı sonuç doğurmaz (İİK m.184, m.191). Müflis aleyhine daha önce başlatılmış hacizler düşer ve kural olarak yeni takip yapılamaz; alacaklılar haklarını masaya kayıt yaptırarak ileri sürer. Rehinli alacaklıların rehinden doğan öncelikleri ise korunur. İflasın açılması, müflisin borçlarını kural olarak muaccel hâle getirir ve faiz bakımından özel hükümler uygulanır. Müflisin tasarruf yetkisine ilişkin bazı sınırlamalar da iflasın açılmasıyla birlikte uygulanmaya başlar.

İflasın açılması ilan edilir ve alacaklılar, ilanda gösterilen süre içinde alacaklarını ve iddialarını kaydettirmeye çağrılır; süresinde kaydettirmeyen alacaklı tasfiyeye geç katılmanın sonuçlarına katlanır. İflas idaresi malları paraya çevirir, sıra cetvelini düzenler ve paylaştırmayı yapar (İİK m.206 ve devamı). Sıra cetveline itiraz, ilandan itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde ileri sürülür. Alacağını tamamen alamayan alacaklıya aciz belgesi verilir; bu belge, borçlunun sonradan edindiği malvarlığına karşı takip imkânı sağlar. İflasın kapanması veya kaldırılması hâlleri ise ayrı kurallara bağlanmıştır ve usulüne uygun biçimde ilan edilir.

Mevzuat Dayanağıİflas yoluyla takip 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.154 ve devamında düzenlenmiştir. Genel/kambiyo/doğrudan iflas yolları, ödeme emri, ticaret mahkemesinde iflas davası ve iflas masasının tasfiyesi bu hükümlerde yer alır. Yalnızca iflasa tabi kişiler için uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular