İnternetten İçerik Nasıl Kaldırılır?

Mevcut Hukuki Çerçeve ve 9. Maddenin Durumu

5651 sayılı Kanun’un içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesini düzenleyen 9. maddesi, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle kişilik hakkı ihlali iddiasına dayanan sulh ceza hâkimliği başvurusu, eskisi gibi bu maddeye dayandırılamaz.

İptal sonrası uygulamada iki yol öne çıkar. Birincisi, özel hayatın gizliliğinin ihlali hâlinde 9/A maddesindeki idari ve yargısal usul; ikincisi, kişilik hakkı ihlallerinde 4721 sayılı Kanun’un 24 ve 25. maddelerine dayanan genel mahkeme davalarıdır.

Kanun’un 8. maddesi ise yürürlüktedir. Bu madde, maddede sayılan katalog suçları oluşturan içerikler bakımından koruma tedbiri olarak içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı verilmesini düzenler ve ceza soruşturması çerçevesinde işletilir.

Özel Hayatın Gizliliği Başvurusu (m.9/A)

Kanun m.9/A/1 uyarınca internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.

İkinci fıkra, istekte bulunması gereken unsurları sayar: hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi, hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgiler. Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.

Üçüncü fıkra uyarınca Başkan, kendisine gelen talebi uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir ve erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir. Erişimin engellenmesi, ihlali oluşturan yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile ilgili olarak adres bazında uygulanır.

Yirmi Dört Saatlik Hâkim Onayı Şartı

Tedbirin kalıcı olabilmesi hâkim denetimine bağlıdır. Kanun m.9/A/5 uyarınca erişimin engellenmesini talep eden kişiler, talebi talepte bulundukları saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır.

Hâkim, özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir. Aksi hâlde erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.

Hâkim kararına karşı Başkan tarafından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. İçeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda ise hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Kişilik Hakkı İhlallerinde Genel Yollar

4721 sayılı Kanun’un 24. maddesi, hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimsenin hâkimden korunmasını isteyebileceğini düzenler. Kişilik hakkı zedelenenin rızası, üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması bulunmadıkça her saldırı hukuka aykırıdır.

25. madde ise dava türlerini sayar: saldırı tehlikesinin önlenmesi, sürmekte olan saldırıya son verilmesi ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespiti istenebilir. Davacı ayrıca düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanmasını talep edebilir.

Aynı maddeye göre maddi ve manevi tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırıdan elde edilen kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre verilmesi istemi saklıdır. Davacı, kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.

Uyarı Yöntemi, Veri Silme ve Arama Sonuçları

Başvurudan önce içerik sağlayıcıya ya da yer sağlayıcıya doğrudan başvurulması, 5651 sayılı Kanun m.2’de tanımlanan uyarı yöntemidir. Birçok platform kendi bildirim mekanizması üzerinden içeriği kaldırabilmekte, bu da en hızlı sonuç veren yol olabilmektedir.

İçerik kişisel veri niteliğindeyse 6698 sayılı Kanun m.11/1-e uyarınca verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme hakkı kullanılabilir. Talep m.13 uyarınca veri sorumlusuna iletilir ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır.

Arama motoru sonuçlarından çıkarılma talebi ayrı bir değerlendirmeye tabidir. Burada kamunun bilgi edinme yararı ile kişinin korunma yararı karşılaştırılır; içeriğin güncelliği, kişinin kamusal rolü ve bilginin niteliği belirleyici olur.

Başvuru Hazırlığında Dikkat Edilecekler

İçeriğin tam adresi eksiksiz kaydedilmelidir. Sayfanın tamamı yerine yalnızca ihlal oluşturan kısmın adresi verilmezse talep amacını aşan bir engelleme sonucu doğurabilir ve reddedilebilir.

Delil tespiti önemlidir. İçeriğin kaldırılma ihtimaline karşı ekran görüntüsü, tarih bilgisi ve mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılması, sonraki tazminat davasında ispat kolaylığı sağlar.

Süreler kısadır. m.9/A kapsamındaki başvuruda talebin yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimliğine sunulmaması hâlinde tedbir kendiliğinden kalkacağından, başvuru ile mahkeme aşaması eş zamanlı planlanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

5651 sayılı Kanun m.9 hâlen uygulanıyor mu?

Hayır. İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesini düzenleyen 9. madde, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Özel hayatın gizliliği bakımından 9/A maddesi yürürlüktedir.

Erişim engeli ne kadar sürede uygulanır?

5651 sayılı Kanun m.9/A/3 uyarınca erişim sağlayıcılar tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir.

Tedbir için mahkeme onayı gerekir mi?

Evet. Talep, talepte bulunulan saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunulur. Hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.

Kişilik hakkı ihlalinde hangi dava açılır?

4721 sayılı Kanun m.25 uyarınca saldırının önlenmesi, durdurulması veya hukuka aykırılığının tespiti davaları açılabilir. Maddi ve manevi tazminat istemleri de bu davalarla birlikte ileri sürülebilir.

İçerik kişisel veri ise ne yapılabilir?

6698 sayılı Kanun m.11/1-e uyarınca verilerin silinmesi veya yok edilmesi istenebilir. Talep m.13 uyarınca veri sorumlusuna iletilir ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır.