Fahiş Fiyat ve Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu

Kurulun Görev Alanı

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesine dayanılarak kurulan Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu, üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarını denetler.

Kurul, olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda faaliyet gösterir; şikayet üzerine veya resen inceleme başlatabilir. Bu yetki, piyasadaki ani fiyat hareketlerine hızlı müdahale imkânı sağlar.

İnceleme ve Yaptırım Süreci

Bakanlık, şikayet ve sorunlarla ilgili olarak işletmelerde denetim yapmaya, ilgili kişi ve kuruluşlardan bilgi ve belge istemeye yetkilidir; bu yetki il müdürlükleri aracılığıyla da kullanılabilir.

Kanuna aykırı hareket edenlere idari para cezası Kurul tarafından verilir; ceza tutarı belirlenirken kabahatin ağırlığı, tekrarı, elde edilen menfaat ve failin ekonomik durumu dikkate alınır. Aynı yıl içinde tekrar halinde ceza bir önceki cezanın iki katı uygulanır.

Tüketici Hukukuyla Bağlantısı

Bu düzenlemenin kökeni, salgın döneminde fahiş fiyat şikayetlerinin önce 6502 sayılı Kanun kapsamında Reklam Kurulunca değerlendirilmesine dayanır; sonradan konu özel bir kurula ve kanuna bağlanmıştır.

Tüketici, fahiş fiyat veya stokçuluk şüphesi gördüğü işletmeleri Ticaret Bakanlığına veya ilgili il müdürlüğüne bildirebilir; bu bildirimler Kurulun inceleme sürecini başlatabilir ve tüketicilerin toplu şikayetleri denetimi hızlandırabilir.

Kurulun Kanuni Dayanağı, Bileşimi ve Karar Yeter Sayısı

Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna 16/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Kanunla eklenen Ek 1'inci madde ile kurulmuştur. Aynı madde iki temel yasağı da getirir: üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamaz; piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamaz.

Kurul on üç üyeden oluşur ve başkanlığı İç Ticaret Genel Müdürü tarafından yürütülür. Üyeler arasında Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü, Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürü, Adalet, Hazine ve Maliye, Sanayi ve Teknoloji ile Tarım ve Orman Bakanlıklarınca görevlendirilen birer genel müdür, ilgili İç Ticaret Genel Müdür Yardımcısı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunca görevlendirilen birer üye ve üretici, tüketici örgütleri ile perakende sektörünü temsilen birer üye bulunur.

Toplantı ve karar usulü de maddede belirlenmiştir: Kurul ihtiyaç hâlinde Başkanın çağrısı üzerine, Başkan dâhil en az yedi üye ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşitliği hâlinde Başkanın oy kullandığı tarafın çoğunluğu sağladığı kabul edilir. Kurulun kararları Bakanlıkça uygulanır; sekretarya hizmetleri İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu her zaman mı görev yapar?

Hayır, olağanüstü hal, afet, salgın veya ekonomik dalgalanma gibi acil durumlarda faaliyet gösterir.

Fahiş fiyat şikayeti nereye yapılır?

Ticaret Bakanlığına veya ilgili il müdürlüğüne yapılabilir; bildirim inceleme sürecini başlatabilir ve gerekirse denetim ekipleri işyerinde yerinde kontrol yapabilir.

Aynı işletme fiyatı tekrar aşırı artırırsa ceza artar mı?

Evet, bir takvim yılı içinde tekrarında ceza bir önceki cezanın iki katı olarak uygulanır; bu artış caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlar.

Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu hangi kanunla kurulmuştur?

Kurul, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna 16/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Kanunla eklenen Ek 1'inci madde ile kurulmuştur. Aynı madde fahiş fiyat artışı ile piyasada darlık yaratıcı faaliyetleri de yasaklar.