Bankaların krediler kapsamında aldığı bazı masraf ve ücretler, haksız şart niteliğinde olabilir. Tüketici, haksız alınan bu bedellerin iadesini talep edebilir.
Tüketici kredisi ve diğer bankacılık işlemlerinde, tüketiciden açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirilmeden ya da açık rızası alınmadan tahsil edilen masraf ve ücretler haksız sayılabilir. Tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlar tüketiciyi bağlamaz (TKHK m.5).
Dosya masrafı gibi adlarla alınan ve hizmet karşılığı bulunmayan kesintiler bu kapsamda tartışılır.
Haksız biçimde tahsil edilen masrafların iadesi için tüketici, öncelikle ilgili bankaya başvurabilir. Sonuç alınamazsa, parasal sınırlara göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulur.
Banka, tahsil ettiği ücretin gerçek bir hizmet karşılığı ve hukuka uygun olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
Bir ücretin geçerli olabilmesi için, tüketiciye gerçek bir hizmet sunulmuş olması ve bu ücretin tüketiciye açıkça bildirilip rızasının alınmış olması gerekir. Bu koşulları taşımayan kesintiler iadeye konu olabilir.
Sözleşme ve dekontların saklanması, iade talebinde önemlidir.
Haksız tahsil edilen masrafların iadesinde uygulanacak zamanaşımı, talebin hangi hukuki temele dayandığına göre tartışılır. Talep sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırıldığında Türk Borçlar Kanunu m.82'deki iki yıllık ve on yıllık süreler gündeme gelir. Talebin geçersiz sözleşme kaydına ve buna dayalı ifaya dayandırıldığı hâllerde ise TBK m.146'daki on yıllık genel zamanaşımı süresi savunulur. Sürenin başlangıcı bakımından, kesintinin yapıldığı tarih ile tüketicinin kesintiyi öğrendiği tarih ayrı ayrı değerlendirilir. Zamanaşımı def'i ileri sürülmedikçe hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz (TBK m.161).
Sürecin ikinci ayağını başvuru ve itiraz süreleri oluşturur. Tüketici hakem heyetine yapılan başvurularda heyetin verdiği karara karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde kararı veren heyetin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Bu sürenin kaçırılması, kararın kesinleşmesi sonucunu doğurur. Bankaya yapılan yazılı başvuru ise dava veya heyet başvurusu için zorunlu bir aşama olmamakla birlikte, temerrüt tarihinin ve faiz başlangıcının belirlenmesinde işlev görür. Bu nedenle başvurunun tarihini ve içeriğini kanıtlayan bir yöntemle yapılması yararlıdır.
En sık karşılaşılan hata, uyuşmazlığın parasal değerine göre başvurulacak merciin yanlış seçilmesidir. Kanunda belirlenen sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunlu olduğundan, doğrudan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilebilir. İkinci sık hata, talebin kalem kalem ayrıştırılmamasıdır; dosya masrafı, tahsis ücreti, ekspertiz ücreti, sigorta primi ve hesap işletim ücreti farklı hukuki değerlendirmelere tabidir. Hepsinin tek bir kalem olarak istenmesi, kısmen kabul hâlinde yargılama giderlerinin paylaştırılmasında tüketici aleyhine sonuç doğurabilir. Talebin hangi döneme ilişkin kesintileri kapsadığının dilekçede açıkça sınırlandırılmaması da yargılamayı uzatan bir eksikliktir.
Belgelendirme yönünden de tekrarlanan eksiklikler görülür. Kredi sözleşmesinin tüm sayfalarının, ödeme planının, dekontların ve hesap ekstresinin temin edilmemesi ispatı güçleştirir. Bankadan kapanış yazısı veya hesap hareketlerinin talep edilmemesi, tahsil edilen tutarın tarih ve miktar olarak gösterilememesine yol açar. Ayrıca yeniden yapılandırma ya da erken kapama sırasında imzalanan belgelerde ihtirazi kayıt konulmaması, sonradan ileri sürülen iade taleplerinin tartışmalı hâle gelmesine neden olur. Talebe işleyecek faizin türü ve başlangıç tarihinin dilekçede gösterilmemesi de sık rastlanan bir eksikliktir.
Tüketiciye açıkça bildirilmeden veya rızası alınmadan, gerçek bir hizmet karşılığı olmaksızın alınan masraflar haksız sayılabilir ve iadesi istenebilir.
Önce bankaya; sonuç alınamazsa parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulur.
Banka, tahsil ettiği ücretin gerçek bir hizmet karşılığı ve hukuka uygun olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
Ayıplı mal/hizmet, cayma hakkı ve hakem heyeti süreçlerinde CMY Hukuk & Danışmanlık yanınızda.
Kredi Kartı Yıllık Aidatının İadesi hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleBağlı Kredi ve Tüketicinin Hakları hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleTüketici Kredisi ve Erken Ödeme hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleKonut Finansmanı (Mortgage) Uyuşmazlıkları hakkında bilgi ve hukuki destek.
Devamını oku ›MakaleTüketici davalarında 6502 sayılı TKHK m.73 uyarınca harçtan muafiyet, dava şartı arabuluculuk ve yargılama giderlerine ilişkin esaslar.
Devamını oku ›MakaleGazete ve dergi gibi süreli yayınlarla verilen promosyon ürünlerine ilişkin 6502 sayılı TKHK m.53 sınırlamaları.
Devamını oku ›