Yaş düzeltme davası, nüfus kaydındaki doğum tarihinin gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla açılan bir nüfus kaydının düzeltilmesi davasıdır; 5490 sayılı Kanun m. 36 uyarınca yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde, nüfus müdürlüğü huzuruyla görülür ve haklı sebeplerin varlığı hâlinde hâkimden istenebilir.
Nüfusa geç bildirim, evde doğum ve kayıt hataları nedeniyle doğum tarihi gerçeği yansıtmayabilir. Yaş düzeltme davası, kaydın gerçek doğum tarihiyle uyumlu hâle getirilmesini sağlar.
Dava, nüfus kaydının düzeltilmesi davalarının bir türüdür; tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
Talep, doğum tarihinin gün, ay veya yıl olarak düzeltilmesine ilişkin olabilir; her hâlde amaç, kaydı biyolojik gerçekle uyumlu hâle getirmektir.
Dava, düzeltmeyi isteyen kişinin yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır; ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcısı da açabilir.
Davalı nüfus müdürlüğüdür; dava, nüfus müdürü veya görevlendireceği memur huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
Kamu düzenini ilgilendirdiğinden hâkim, taleple bağlı kalmaksızın gerçeği resen araştırır.
Dava harca tabidir; deliller yönünden yargılama giderleri talep edene aittir.
Mahkeme; doğuma ilişkin hastane ve aile hekimliği kayıtlarını, aşı ve okul kayıtlarını getirtir; kardeşlerin doğum tarihleriyle çelişki bulunup bulunmadığını denetler.
Resmî sağlık kuruluşunda doğum kaydı varsa bu kayıt esas alınır ve aksi kural olarak dinlenmez; kayıt yoksa kemik yaşı tespiti için sağlık kurulu raporu alınır ve tanıklar dinlenir.
Deliller birlikte değerlendirilir; tek başına tanık beyanı, resmî kayıtların aksini ispata çoğu kez yeterli görülmez.
Talep edilen yeni doğum tarihi; kardeşlerin doğum tarihleri, ana-babanın evlenme tarihi ve biyolojik gerçeklerle uyumlu olmalıdır; bir yaşından küçük aralıklarla art arda doğum görünümü oluşturan talepler reddedilir.
Kişinin dış görünümü ve kemik gelişimi, iddia edilen yaşla açık çelişki içindeyse düzeltme yapılmaz; hâkim, kayıtların güvenilirliğini resen araştırır.
Nüfus kaydının tutulma tarihi ile bildirimin kim tarafından yapıldığı da araştırılır; geç bildirim, düzeltme iddiasını destekleyen bir karinedir.
Düzeltilen doğum tarihi; askerlik, emeklilik, okul çağı ve ehliyet gibi yaş şartına bağlı tüm hak ve yükümlülüklerde esas alınır.
Ancak ceza sorumluluğu ve emeklilik gibi alanlarda özel hükümler saklıdır: sosyal güvenlik mevzuatı, sigortalılıktan sonraki yaş düzeltmelerinin emeklilik hesabında dikkate alınmasını sınırlar.
Karar, nüfus siciline işlenmekle tüm resmî kayıtlar yönünden hüküm ifade eder.
Sosyal güvenlik uygulamasında, sigortalılık başlangıcından sonra yapılan yaş düzeltmeleri emeklilik yaşının hesabında kural olarak dikkate alınmaz; bu sınırlama, düzeltme kararı alınmadan önce mutlaka değerlendirilmelidir.
Askerlik çağı hesabında ise düzeltilmiş doğum tarihi esas alınır; okul kayıt yaşı ve spor lisansları gibi alanlarda da karar hüküm ifade eder.
Dava açmadan önce beklenen yararın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, ilgili kurumun mevzuatına göre kontrol edilmelidir; aksi hâlde sonuç doğurmayan bir yargılama yürütülmüş olur.
Düzeltme isteyenin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde, nüfus müdürlüğüne karşı açılır.
Resmî sağlık kuruluşundaki doğum kaydı esas alınır; bu kayda aykırı düzeltme talepleri kural olarak reddedilir.
Doğum kaydı bulunmayan hâllerde mahkeme, sağlık kurulundan kemik yaşı raporu alır; rapor, tanık beyanlarıyla birlikte değerlendirilir.
Sigortalılık başlangıcından sonra yapılan düzeltmeler, emeklilik yaş hesabında kural olarak dikkate alınmaz; özel mevzuat hükümleri saklıdır.
Aynı konuda yeniden düzeltme, ancak haklı sebeplerin varlığı hâlinde hâkimden istenebilir.
Dilekçeler, süreler ve kanun yolları konusunda destek için bize ulaşın.