Yaş düzeltme davası, nüfus kaydındaki doğum tarihinin gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla açılan bir nüfus kaydının düzeltilmesi davasıdır; 5490 sayılı Kanun m. 36 uyarınca yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde, nüfus müdürlüğü huzuruyla görülür; aynı konuda yeniden düzeltme ise ancak haklı sebeplerin varlığı hâlinde hâkimden istenebilir.
Nüfusa geç bildirim, evde doğum ve kayıt hataları nedeniyle doğum tarihi gerçeği yansıtmayabilir. Yaş düzeltme davası, kaydın gerçek doğum tarihiyle uyumlu hâle getirilmesini sağlar.
Dava, nüfus kaydının düzeltilmesi davalarının bir türüdür; tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
Talep, doğum tarihinin gün, ay veya yıl olarak düzeltilmesine ilişkin olabilir; her hâlde amaç, kaydı biyolojik gerçekle uyumlu hâle getirmektir.
Dava, düzeltmeyi isteyen kişinin yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır; ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcısı da açabilir.
Davalı nüfus müdürlüğüdür; dava, nüfus müdürü veya görevlendireceği memur huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
Kamu düzenini ilgilendirdiğinden hâkim, taleple bağlı kalmaksızın gerçeği resen araştırır.
Dava harca tabidir; deliller yönünden yargılama giderleri talep edene aittir.
Mahkeme; doğuma ilişkin hastane ve aile hekimliği kayıtlarını, aşı ve okul kayıtlarını getirtir; kardeşlerin doğum tarihleriyle çelişki bulunup bulunmadığını denetler.
Resmî sağlık kuruluşunda doğum kaydı varsa bu kayıt esas alınır ve aksi kural olarak dinlenmez; kayıt yoksa kemik yaşı tespiti için sağlık kurulu raporu alınır ve tanıklar dinlenir.
Deliller birlikte değerlendirilir; tek başına tanık beyanı, resmî kayıtların aksini ispata çoğu kez yeterli görülmez.
Talep edilen yeni doğum tarihi; kardeşlerin doğum tarihleri, ana-babanın evlenme tarihi ve biyolojik gerçeklerle uyumlu olmalıdır; bir yaşından küçük aralıklarla art arda doğum görünümü oluşturan talepler reddedilir.
Kişinin dış görünümü ve kemik gelişimi, iddia edilen yaşla açık çelişki içindeyse düzeltme yapılmaz; hâkim, kayıtların güvenilirliğini resen araştırır.
Nüfus kaydının tutulma tarihi ile bildirimin kim tarafından yapıldığı da araştırılır; geç bildirim, düzeltme iddiasını destekleyen bir karinedir.
Düzeltilen doğum tarihi; askerlik, emeklilik, okul çağı ve ehliyet gibi yaş şartına bağlı tüm hak ve yükümlülüklerde esas alınır.
Ancak ceza sorumluluğu, askerlik ve emeklilik gibi alanlarda özel hükümler saklıdır: 5510 sayılı Kanun m.57 uyarınca sigortalının bu Kanuna veya mülga sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonraki yaş düzeltmeleri, gelir ve aylık tahsislerinde dikkate alınmaz.
Karar, nüfus siciline işlenmekle tüm resmî kayıtlar yönünden hüküm ifade eder.
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin yaş hükümlerinin uygulanmasında, ilk defa sigortalı olunan tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihi esas alınır; ilk defa çalışmaya başlama tarihinden sonraki yaş düzeltmeleri gelir ve aylık tahsislerinde dikkate alınmaz (5510 s.K. m.57/2-3). Bu nedenle düzeltme kararı emeklilik yaşını değiştirmez.
Askerlik işlemlerinde ise askerlik çağına girdikten sonra yapılan yaş değişiklikleri, kişinin kendi isteği dışındaki mahkeme kararına dayanılarak resen yapılanlar hariç, dikkate alınmaz (Askeralma Kanunu m.14/4); okul kayıt yaşı ve spor lisansları gibi alanlarda da karar hüküm ifade eder.
Dava açmadan önce beklenen yararın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, ilgili kurumun mevzuatına göre kontrol edilmelidir; aksi hâlde sonuç doğurmayan bir yargılama yürütülmüş olur. Nüfus kaydındaki cinsiyet bilgisinin değiştirilmesi ise farklı şartlara bağlı olduğundan cinsiyet değişikliği davası yazısında ayrı olarak ele alınmıştır.
Düzeltme isteyenin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde, nüfus müdürlüğüne karşı açılır.
Resmî sağlık kuruluşundaki doğum kaydı esas alınır; bu kayda aykırı düzeltme talepleri kural olarak reddedilir.
Doğum kaydı bulunmayan hâllerde mahkeme, sağlık kurulundan kemik yaşı raporu alır; rapor, tanık beyanlarıyla birlikte değerlendirilir.
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin yaş hükümlerinde, ilk defa sigortalı olunan tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı doğum tarihi esas alınır; bu tarihten sonraki yaş düzeltmeleri gelir ve aylık tahsislerinde dikkate alınmaz (5510 s.K. m.57).
Aynı konuda yeniden düzeltme, ancak haklı sebeplerin varlığı hâlinde hâkimden istenebilir.
Dilekçeler, süreler ve kanun yolları konusunda destek için bize ulaşın.
Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında