Velayetin Kaldırılması

Velayet ve Koruma Önlemleri

Velayet, ana babanın çocuğun bakımı, eğitimi ve temsiline ilişkin hak ve yükümlülüklerini kapsar. Çocuğun menfaati tehlikeye düştüğünde hâkim, önce durumun gereklerine göre uygun koruma önlemleri alır (TMK m.346).

Bu önlemler; uyarıda bulunma, çocuğa kayyım atama ya da çocuğu ailenin yanından alarak başka bir yere yerleştirme gibi kademeli tedbirlerdir. Velayetin tümüyle kaldırılması ise en son başvurulacak ağır önlemdir.

Velayetin Kaldırılması Şartları

Ana babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzer sebeplerle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi hâlinde velayet kaldırılabilir (TMK m.348). Ayrıca ana babanın çocuğa yeterli ilgi göstermemesi ya da yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması da kaldırma sebebidir.

Velayet ana ve babanın her ikisinden kaldırılırsa çocuğa bir vasi atanır. Kaldırma kararı, aksi belirtilmedikçe mevcut ve doğacak bütün çocukları kapsar; bu yönüyle çocuğun geleceğini de etkileyen bir tedbirdir.

Yeniden Verilmesi ve Yargılama

Velayetin kaldırılmasını gerektiren sebepler ortadan kalktığında, hâkim resen ya da ana babanın istemiyle velayeti yeniden verebilir. Bu yönüyle kaldırma kararı kural olarak kalıcı değil, koşullara bağlı bir önlemdir.

Yargılamada belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır; mahkeme uzman görüşüne, sosyal inceleme raporuna ve çocuğun idrak gücüne göre görüşüne başvurabilir. Sürecin çocuğun psikolojisini de etkilemesi nedeniyle titizlikle yürütülmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet hangi durumda tamamen kaldırılır?

Ana babanın ağır ihmali, çocuğa ilgisizliği veya velayet görevini sürekli yerine getirememesi gibi hâllerde ve daha hafif önlemler yetersiz kaldığında kaldırılır.

Velayeti kaldırılan ebeveyn çocuğu görebilir mi?

Velayetin kaldırılması kişisel ilişki hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; hâkim çocuğun yararını gözeterek uygun bir kişisel ilişki düzenlemesi yapabilir.

Kaldırılan velayet geri alınabilir mi?

Alınabilir; kaldırmayı gerektiren sebepler ortadan kalktığında hâkim resen veya talep üzerine velayeti yeniden verebilir.