Üvey Çocuk Mirasçı Olur mu?

Üvey Çocuk Neden Yasal Mirasçı Değildir?

Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları onun altsoyudur (TMK m.495/1). Altsoy, mirasbırakandan doğum yoluyla gelen kişilerdir; kan hısımlığının derecesi de hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belirlenir (TMK m.17). Eşin önceki ilişkisinden doğan çocuk mirasbırakandan gelmediği için onun altsoyu sayılmaz.

Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları arasında aynı tür ve dereceden kayın hısımlığı vardır ve bu hısımlık evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz (TMK m.18). Üvey baba ile eşinin çocuğu arasındaki ilişki bu niteliktedir. Kanun yasal mirasçıları altsoy, ana-baba ve büyükana-büyükbaba zümreleri, sağ kalan eş ve evlatlık olarak saymış; kayın hısımlarına miras hakkı tanımamıştır (TMK m.495-500).

Aynı kural tersine de geçerlidir: üvey anne veya üvey baba, üvey çocuğun mirasçısı olmaz. Yıllarca aynı evde yaşanmış olması veya nüfusta aynı hanede görünmek bu sonucu değiştirmez.

Üvey Çocuk Kendi Annesinden ve Babasından Miras Alır mı?

Evet. Üvey çocuk, kendi annesinin ve babasının altsoyu olarak onların yasal mirasçısıdır ve çocuklar eşit olarak mirasçı olur (TMK m.495/2). Annenin veya babanın yeniden evlenmesi, çocuğun ondan miras hakkını ortadan kaldırmaz; yalnız yeni eş de mirasa ortak olur.

Örnek: Ayşe, ilk evliliğinden olan oğlu Can ile ikinci eşi Mehmet'i geride bırakarak ölürse Mehmet, altsoyla birlikte mirasçı olduğundan mirasın dörtte birini alır (TMK m.499/1); kalan dörtte üç Ayşe'nin çocukları arasında eşit paylaşılır. Ayşe'nin Mehmet'ten de bir çocuğu varsa o çocuk Can ile eşit pay alır.

Buna karşılık önce Mehmet ölürse Can, Mehmet'in mirasından doğrudan pay alamaz. Mehmet'ten eşi Ayşe'ye geçen pay, ileride Ayşe öldüğünde onun terekesinin parçası olarak Can'a ulaşabilir. Anne bir baba ayrı veya baba bir anne ayrı kardeşlerin durumu ise farklıdır; bunlar ortak ebeveyn üzerinden kan hısımıdır ve birbirlerine mirasçı olabilir. Bu ayrım kardeşlerin mirası yazısında açıklanmıştır.

Vasiyetnameyle Üvey Çocuğa Hangi Oranda Mal Bırakılabilir?

Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir; bu mirasçılardan hiçbiri yoksa mirasının tamamında tasarruf edebilir (TMK m.505). Üvey çocuğa vasiyetname veya miras sözleşmesiyle pay bırakmak bu sınır içinde mümkündür.

Saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamıdır (TMK m.506). Örneğin Mehmet'in mirasçıları eşi Ayşe ile kendi oğlu Ali ise Ayşe'nin yasal payı ve saklı payı dörtte bir; Ali'nin yasal payı dörtte üç, saklı payı sekizde üçtür. Toplam saklı pay sekizde beş olduğundan Mehmet, mirasının sekizde üçünü üvey oğlu Can'a bırakabilir.

Tasarruf edilebilir kısmı aşan tasarruf kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı payının karşılığını alamayan mirasçılar aşan kısmın tenkisini dava edebilir (TMK m.560). Vasiyet resmî şekilde, el yazısıyla veya sözlü olarak yapılabilir (TMK m.531); şekil şartları için vasiyetname çeşitleri yazısına bakılabilir.

Üvey Çocuk Evlat Edinilirse Ne Değişir?

Üvey çocuğu tam mirasçı yapmanın yolu evlat edinmedir. Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlat edinebilir (TMK m.306/3). Küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olmasına (TMK m.305/1) ve evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olmasına bağlıdır (TMK m.308/1).

Evlat edinme küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir (TMK m.309); bu nedenle çocuğun öz babası veya annesi hayattaysa onun rızası da aranır. Kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa, ayırt etme gücünden sürekli yoksunsa ya da küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa rızası aranmaz (TMK m.311). Ergin üvey çocuk da evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ve örneğin küçükken en az beş yıl bakılıp gözetilmiş ve eğitilmişse evlat edinilebilir (TMK m.313).

Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder (TMK m.500). Böylece evlat edinilen üvey çocuk hem öz ana-babasından hem de onu evlat edinen üvey ebeveynden miras alır. Buna karşılık evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa mirasçı olmaz.

Üvey Çocuk İçin Hangi Yol Seçilmeli?

Vasiyetname tek taraflı bir tasarruftur ve mirasbırakan kanundaki şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapıp önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir (TMK m.542). Evlat edinme ise mahkeme kararıyla kurulan kalıcı bir ilişkidir (TMK m.315) ve saklı pay dahil bütün yasal mirasçılık haklarını doğurur.

Mirasbırakan sağlığında üvey çocuğa bağış da yapabilir; ancak saklı paylı mirasçıları varsa ölümden önceki bir yıl içindeki bağışlar veya saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar tenkise konu olabilir (TMK m.565). Hangi yolun uygun olduğu; mirasbırakanın kendi çocuklarının ve eşinin bulunup bulunmadığına, üvey çocuğun yaşına ve öz ebeveynle ilişkisine göre değişir.

Ölümden sonra yasal mirasçılara mirasçılık belgesi verilir. Vasiyetle pay bırakılan üvey çocuk ise vasiyetnamenin bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmezse, sulh mahkemesinden vasiyet alacaklısı veya atanmış mirasçı olduğunu gösteren belge alabilir (TMK m.598/2).

Sıkça Sorulan Sorular

Üvey baba ölünce üvey çocuk miras alır mı?

Hayır; üvey çocuk yasal mirasçılar arasında sayılmaz ve ancak vasiyet veya evlat edinme yoluyla pay alabilir (TMK m.495, m.500).

Üvey anne, üvey çocuğun mirasçısı olur mu?

Hayır; aralarındaki kayın hısımlığı iki yönde de miras hakkı doğurmaz (TMK m.18).

Üvey çocuğa vasiyetle ne kadar mal bırakılabilir?

Saklı paylar dışında kalan kısım kadar; saklı paylı mirasçı yoksa mirasın tamamı bırakılabilir (TMK m.505).

Eşimin çocuğunu evlat edinmek için kaç yıl evli olmak gerekir?

En az iki yıl evli olmak veya otuz yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m.306/3).

Evlat edinilen üvey çocuk öz babasından da miras alır mı?

Evet; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı devam eder (TMK m.500).

Ergin üvey çocuk evlat edinilebilir mi?

Evet; evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati ve örneğin küçükken en az beş yıl bakılmış olma gibi kanundaki koşullardan biri gerekir (TMK m.313).

Anne bir baba ayrı kardeşler birbirine mirasçı olur mu?

Evet; ortak ebeveyn üzerinden kan hısımı oldukları için o ebeveynin yerine halefiyet yoluyla mirasçı olabilirler (TMK m.496/2).