El yazılı, resmî ve sözlü vasiyetnamenin geçerlilik şartları, ehliyet koşulları ve vasiyetnamenin açılması usulü.
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Vasiyet yapabilmek için kişinin ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olması gerekir. Miras sözleşmesi yapabilmek için ise ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmamak gerekir (TMK m. 503).
Ehliyet, tasarrufun yapıldığı an itibarıyla değerlendirilir. Sonradan ayırt etme gücünün kaybı vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; buna karşılık vasiyetname yapıldığı sırada ehliyet yoksa tasarruf iptal edilebilir. Uygulamada ileri yaşta veya ağır hastalık döneminde yapılan vasiyetnamelerde ehliyet, sağlık kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle tartışılır.
En çok tercih edilen ve en çok hata yapılan türdür. TMK m. 538 uyarınca el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Üç unsur birlikte aranır: tam el yazısı, tarih ve imza.
Bilgisayarda yazılıp altı imzalanan metin, daktiloyla yazılan metin veya başkasının el yazısıyla yazılan metin geçersizdir. Tarihin eksik olması da geçersizlik sebebidir. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir; bu, geçerlilik şartı değil, kaybolma riskine karşı bir güvencedir.
TMK m. 532 uyarınca resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. Uygulamada en güvenli tür budur; şekil eksikliği riski en aza iner ve ehliyet tartışması büyük ölçüde önlenir.
Tanıklar bakımından kanun sıkı kurallar öngörür: fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi ile üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri tanık olamaz. Ayrıca vasiyetnameyle kendilerine kazandırma yapılanlar da tanıklık edemez; aksi hâlde o kazandırma geçersiz olur.
Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur. Mirasbırakanın yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamaması hâlinde başvurulabilir. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu arzularına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini verir.
Tanıklar, yazdıkları belgeyi vakit geçirmeksizin sulh veya asliye mahkemesine verir ya da beyanlarını doğrudan mahkemeye bildirir. Sözlü vasiyet geçici niteliktedir: mirasbırakan sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağına kavuşursa, bu tarihten başlayarak bir ayın geçmesiyle sözlü vasiyet hükümden düşer.
Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur (TMK m. 595). Vasiyetname, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur; bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer açılma sırasında hazır bulunmak üzere çağrılır (TMK m. 596). Açılma, itiraz ve dava sürelerinin işlemeye başlaması bakımından belirleyici andır.
Şekil şartlarına uyulmadan yapılan vasiyetname kendiliğinden hükümsüz olmaz; iptal davası açılması gerekir (TMK m. 557/4). Dava hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer (TMK m. 559). Ayrıntı için ölüme bağlı tasarrufun iptali yazımıza bakınız.
El yazılı vasiyetname için hayır. TMK m. 538 metnin başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmasını zorunlu kılar. Bilgisayarda yazılan metin ancak resmî vasiyetname usulüyle, iki tanık ve resmî memur önünde düzenlenirse geçerli olur.
El yazılı vasiyetnamede yıl, ay ve gün gösterilmesi zorunludur. Tarihin bulunmaması şekle aykırılık oluşturur ve vasiyetnamenin iptali istenebilir (TMK m. 538, m. 557/4).
Saklı paylı mirasçı varsa hayır. Mirasbırakan yalnızca tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir; saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.
Evet. Mirasbırakan dilediği zaman yeni bir vasiyetname yaparak veya vasiyetnameyi yok ederek önceki tasarrufunu geri alabilir. Sonraki tasarruf, öncekiyle çelişen kısımlar bakımından onun yerini alır.
Geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hâkimine teslim edilmelidir (TMK m. 595); teslim görevini yerine getirmeyen doğacak zarardan sorumlu olur. Hâkim, teslimden başlayarak bir ay içinde vasiyetnameyi açar ve ilgililere okur (TMK m. 596).
Marka, patent ve tasarım haklarınızın korunmasında hukuki destek için bize ulaşın.
Ehliyetsizlik, irade sakatlığı ve şekle aykırılık sebebiyle iptal davası.
Devamını oku ›MakaleVasiyetname saklı payı zedelerse başvurulacak yol.
Devamını oku ›MakaleAtanmış mirasçı belgesi ve bir aylık itiraz süresi.
Devamını oku ›