Ürünün Verdiği Zararda İmalatçının Sorumluluğu

Ürün Sorumluluğu Ne Zaman Doğar?

Ürünün bir kişiye veya bir mala zarar vermesi hâlinde, bu ürünün imalatçısı veya ithalatçısı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 sayılı Kanun m.6/1). Kanun "ürün" kavramını her türlü madde, müstahzar veya eşya olarak geniş tanımlar; uygunsuzluk ise ürünün ilgili teknik düzenlemeye veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun olmamasıdır (m.3/1-r, s).

Zarar görenin ispat etmesi gerekenler iki unsurdan oluşur: uğradığı zarar ve üründeki uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağı (m.6/2). Kanun bu sorumluluk için imalatçının kusurunun ayrıca ispatını aramaz.

Bu sorumluluk, ayıplı mala ilişkin haklardan farklıdır. Ürünün kendisi bozuksa iade, bedel indirimi, onarım veya değişim talepleri satıcıya yöneltilir ve bunlarla birlikte genel hükümlere göre tazminat istenebilir (TKHK m.11/1, 11/6). Ürünün evinize, eşyanıza veya bedeninize verdiği zarar ise 7223 sayılı Kanun kapsamında doğrudan imalatçı ve ithalatçıya karşı ileri sürülebilir. Ayıplı mal hakları için ayıplı malda değişim ve bedel iadesi yazısına bakabilirsiniz.

Kime Karşı Talepte Bulunulur?

Talebin muhatabı, ürünü imal ederek veya tasarımını ya da imalatını yaptırarak kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden imalatçı ile ürünü ithal ederek piyasaya arz eden ithalatçıdır (m.3/1-g, ğ). Zarardan birden fazla imalatçı veya ithalatçı sorumluysa bunlar müteselsilen sorumludur; zarar gören tamamını dilediğinden isteyebilir (m.6/3).

Ürünü kendi isim veya markası altında piyasaya arz eden ya da ürünü uygunluğunu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcılar Kanun bakımından imalatçı sayılır (m.11/1). Ürünün imalatçısı, yetkili temsilcisi veya ithalatçısı belirlenemiyorsa satıcıya bu kişilerin isim ve iletişim bilgilerini soran bir talep tebliğ ettirin: bilgileri on iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı, imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulur (m.11/3).

Bu talebi tebliğ edildiğini ispatlayabileceğiniz bir yolla, örneğin noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla yapmak, on iş günlük sürenin başlangıcını belgelemek açısından önemlidir. Ürün daha önce geri çağrıldıysa bu durum da güvenlik sorununa ilişkin bir işaret olarak değerlendirilebilir; ayrıntılar için güvensiz ürünlerin geri çağrılması yazısına bakabilirsiniz.

Hangi Zararlar Talep Edilebilir?

Ürünün sebep olduğu zarar nedeniyle ödenecek maddi ve manevi tazminat miktarının belirlenmesinde Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır (m.6/5). Yanan eşyanın değeri, evin onarım masrafı, tedavi giderleri, çalışılamayan döneme ilişkin kazanç kaybı ve bedensel zarara bağlı manevi tazminat bu kapsamda değerlendirilir. Genel çerçeve için maddi ve manevi tazminat yazısına bakabilirsiniz.

İmalatçı veya ithalatçıyı üründen kaynaklanan tazminat sorumluluğundan kurtaran ya da bu sorumluluğu azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (m.6/4). Kullanım kılavuzundaki veya garanti şartlarındaki "dolaylı zararlardan sorumlu değiliz" türü ifadeler bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Zarar, üründeki uygunsuzluğun yanında zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusurundan da kaynaklanmışsa imalatçının tazminat sorumluluğu hâl ve şartlara göre azaltılabilir, hatta tamamen kaldırılabilir (m.21/4). Uygun olmayan bir şarj aleti kullanılması veya talimatlara açıkça aykırı kullanım bu değerlendirmede önem taşır.

İmalatçı Hangi Hâllerde Sorumluluktan Kurtulur?

İmalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir kişinin ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını veya uygunsuzluğun ürünün teknik düzenlemelere ya da diğer zorunlu teknik kurallara uygun üretilmesinden kaynaklandığını ispatlarsa tazminat sorumluluğu kalkar (m.21/2-3).

Zararın üründeki uygunsuzluğun yanı sıra üçüncü bir kişinin fiil veya ihmalinden de kaynaklanmış olması, imalatçının sorumluluğunu azaltmaz; imalatçının o kişiye rücu hakkı saklıdır (m.21/3). Örneğin üründeki uygunsuzluğa üçüncü bir kişinin ihmali de eklenerek zarar büyümüşse, zarar gören tazminatın tamamını imalatçıdan isteyebilir. Buna karşılık uygunsuzluğun kendisi, örneğin yetkisiz bir kişinin cihaza yaptığı müdahaleden doğmuşsa imalatçının sorumluluğu kalkar (m.21/2-b).

İspat için yanmış veya patlamış ürünü atmayın, itfaiye ve kolluk tutanaklarını, sigorta eksper raporunu, fatura ve kullanım kılavuzunu saklayın. Delilin kaybolma ihtimali varsa, ileride açılacak dava için mahkemeden bilirkişi incelemesi yoluyla delil tespiti istenebilir (HMK m.400).

Zamanaşımı ve Başvuru Yolu Nedir?

Tazminat talebi için zamanaşımı süresi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıldır (m.6/6). Diğer kanunlardaki tazminat sorumluluğuna ilişkin hükümler saklıdır (m.6/7).

Konut veya eşya sigortanız zararı karşılarsa sigortacı, ödediği tutar kadar sizin yerinize geçerek sorumlulara başvurabilir; karşılanmayan kısım için sizin başvuru hakkınız devam eder (TTK m.1472). Görevli mahkeme, talebin satıcıya karşı ayıplı mal hükümlerine mi yoksa imalatçıya karşı 7223 sayılı Kanun'a mı dayandığına göre değerlendirilir; tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemeleri görevlidir (TKHK m.73/1).

Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TKHK m.73/A). Güvenliği şüpheli ürünler ayrıca piyasa gözetimi kapsamında yetkili kuruluşlara bildirilebilir; bu bildirim tazminat talebinin yerine geçmez, ancak benzer zararların önlenmesine katkı sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Telefonum şarjda patladı ve evim zarar gördü; kim öder?

Ürünün imalatçısı veya ithalatçısı, ürünün kişiye veya mala verdiği zararı gidermekle yükümlüdür (7223 sayılı Kanun m.6/1).

İmalatçının kusurunu ispatlamam gerekir mi?

Hayır; uğradığınız zararı ve üründeki uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispatlamanız gerekir (7223 sayılı Kanun m.6/2).

İmalatçıyı bulamıyorum; satıcıya başvurabilir miyim?

Satıcıdan imalatçı veya ithalatçı bilgilerini isteyin; bu bilgileri talebin tebliğinden itibaren on iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı imalatçı gibi sorumlu olur (7223 sayılı Kanun m.11/3).

Kullanım kılavuzundaki 'zararlardan sorumlu değiliz' maddesi geçerli mi?

Geçerli değildir; imalatçı veya ithalatçının sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (7223 sayılı Kanun m.6/4).

Uyumsuz şarj aleti kullandıysam tazminat alabilir miyim?

Zarar sizin kusurunuzdan da kaynaklanmışsa tazminat hâl ve şartlara göre azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir (7223 sayılı Kanun m.21/4).

Tazminat için ne kadar sürem var?

Zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıldır (7223 sayılı Kanun m.6/6).

Manevi tazminat da istenebilir mi?

Evet; ürünün sebep olduğu zarar için maddi ve manevi tazminat Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenir (7223 sayılı Kanun m.6/5).