Türk vatandaşlığının sonradan kazanılması 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.10 ve devamında düzenlenmiştir. Genel yoldan başvuruda başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet şartı aranır; Türk vatandaşı ile evlenme yoluyla başvuru için en az üç yıldır evli olmak ve evliliğin devam etmesi gerekir. İstisnai yolda ise karar Cumhurbaşkanınca verilir. Kanun m.10 açıkça, şartları taşımanın vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamadığını belirtir.
5901 sayılı Kanun m.10, Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancının kanunda belirtilen şartları taşıması hâlinde yetkili makam kararıyla vatandaşlığı kazanabileceğini düzenler. Aynı maddede, aranan şartları taşımanın kişiye mutlak bir hak sağlamadığı açıkça belirtilmiştir.
Bu düzenleme, idarenin takdir yetkisini korur. Ancak takdir yetkisi denetim dışı değildir; idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu 2577 sayılı Kanun m.2 çerçevesinde yargısal denetime tabidir.
Kanun m.10’un ikinci fıkrası uyarınca sonradan vatandaşlığın kazanılmasında uygulanacak temel ilke ve esaslar, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığınca belirlenir.
5901 sayılı Kanun m.11, genel yoldan başvuruda aranan şartları sayar. Başvuranın kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir.
Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak ve iyi ahlak sahibi olmak diğer şartlardır.
Ayrıca yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak ile millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak aranır. Bu şartların tamamının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
5901 sayılı Kanun m.16, bir Türk vatandaşı ile evlenmenin doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmayacağını belirtir. Ancak bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar vatandaşlığı kazanmak üzere başvuruda bulunabilir.
Başvuru sahiplerinde aile birliği içinde yaşama, evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmama şartları aranır.
Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi hâlinde aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz. Evlenme ile vatandaşlık kazanan yabancılar, evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde evlenmede iyiniyetli iseler Türk vatandaşlığını muhafaza eder.
5901 sayılı Kanun m.12, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartıyla, sayılan yabancıların Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabileceğini düzenler.
Bu kapsamda Türkiye’ye sanayi tesisi getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel ve sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler sayılmıştır.
Aynı maddede, 6458 sayılı Kanun m.31’in birinci fıkrasının ilgili bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi ile ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları, vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler ve göçmen olarak kabul edilenler de sayılmıştır. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel hâli bulunanların talepleri reddedilir.
Başvurunun reddi bir idari işlemdir. 2577 sayılı Kanun m.7 uyarınca ret kararının yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Davada, idarenin dayandığı sebebin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılır. İdarenin takdir yetkisi bulunması, işlemin sebep ve maksat unsurları bakımından denetlenmesine engel değildir. Buna karşılık idare mahkemeleri 2577 sayılı Kanun m.2 uyarınca yerindelik denetimi yapamaz.
İptal kararı verilmesi hâlinde idare, kararın gerekçesine bağlı kalarak başvuruyu yeniden değerlendirir. İptal kararı, tek başına vatandaşlığın kazanılması sonucunu doğurmaz.
Genel yolda beş yıllık ikametin kesintisiz olması aranır; yurt dışında geçirilen süreler bu bakımdan ayrıca değerlendirilir.
Geçim şartı, gelir belgesi veya meslek belgesiyle somut olarak ortaya konulmalıdır.
Ret kararının gerekçesi, açılacak iptal davasının kapsamını belirlediğinden karar metni eksiksiz temin edilmelidir.
5901 sayılı Kanun m.11 uyarınca başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek gerekir.
Hayır. Kanun m.16 uyarınca en az üç yıldan beri evli olmak ve evliliğin devam etmesi gerekir; ayrıca aile birliği içinde yaşama şartı aranır.
Kanun m.12 uyarınca istisnai yoldan vatandaşlığın kazanılmasına Cumhurbaşkanı kararı ile hükmedilir.
Hayır. Kanun m.10 uyarınca aranan şartları taşımak kişiye mutlak bir hak sağlamaz; karar yetkili makamca verilir.
Evet. Ret kararının yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
İdari işlemlere karşı iptal davası açılması, vergi uyuşmazlıkları, trafik ve sigorta kaynaklı talepler ile yabancılar hukukuna ilişkin başvuru ve dava süreçlerinde büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.
Çalışma izni başvurusu, ret sebepleri ve itiraz yolu.
Devamını oku ›Makaleİkamet izni reddine karşı iptal davasının süresi ve usulü.
Devamını oku ›Makaleİptal davasında dava ehliyeti ve menfaat ihlali koşulu.
Devamını oku ›